Nói và nghe: Trao đổi về một vấn đề mà em quan tâm lớp 7
Nói và nghe: Trao đổi về một vấn đề mà em quan tâm lớp 7 là nội dung giúp các em rèn luyện kĩ năng trình bày ý kiến và lắng nghe, trao đổi với người khác. Bài viết dưới đây sẽ giúp các em biết cách chuẩn bị, trình bày và phản hồi về một vấn đề mình quan tâm một cách rõ ràng, thuyết phục.
Mời các em tham khảo!
I. Quy trình thực hiện nói và nghe: Trao đổi về một vấn đề mà em quan tâm
♦ Bước 1: Trước khi nói
+ Xác định thông tin trước khi nói
- Đề tài: Một vấn đề (nhức nhối) mà em quan tâm.
- Mục đích: Thuyết phục người nghe về ý kiến của em trước một vấn đề mà em cho là quan trọng, có ý nghĩa.
- Không gian: Lớp học.
- Người nghe: Thầy cô, các bạn trong lớp.
- Thời lượng: 5 – 6 phút.
+ Thu thập tư liệu cho bài nói
Sau khi lựa chọn được vấn đề muốn trao đổi, em cần thu thập những thông tin cần thiết để bài nói có nội dung cụ thể và thuyết phục hơn. Có thể:
- Nhớ lại những trải nghiệm thực tế của bản thân có liên quan đến vấn đề.
- Tìm kiếm thêm thông tin từ sách, báo hoặc các phương tiện nghe nhìn.
- Lựa chọn những dẫn chứng tiêu biểu, gần gũi và phù hợp với vấn đề cần trao đổi.
Sau đó, ghi ngắn gọn các ý quan trọng như: vấn đề cần trao đổi, biểu hiện của vấn đề, quan điểm của bản thân, tác động của vấn đề và bài học rút ra.
+ Chuẩn bị nội dung bài nói
– Lựa chọn đề tài cụ thể:
Có thể tham khảo một số đề tài sau:
- Trẻ em và việc sử dụng các thiết bị công nghệ.
- Trẻ em với nguyện vọng được người lớn lắng nghe, thấu hiểu.
- Trẻ em với việc học tập.
- Bạo hành trẻ em (trong gia đình, ngoài xã hội).
- Xâm hại tình dục trẻ em.
- So sánh và áp đặt – Một kiểu bạo lực tinh thần với trẻ em.
- Những đứa trẻ sống không có ước mơ.
- Môi trường sống đang bị ô nhiễm và hành động của trẻ em.
– Cách tìm ý cho bài nói
Để xác định các nội dung cần trình bày, em có thể đặt ra và trả lời một số câu hỏi:
- Vấn đề em muốn trao đổi là gì?
- Vì sao em quan tâm đến vấn đề này?
- Vấn đề đó đang có những biểu hiện như thế nào?
- Nguyên nhân của vấn đề là gì?
- Vấn đề đó có ảnh hưởng như thế nào đến bản thân, những người xung quanh hoặc xã hội?
- Em đồng tình hay không đồng tình với điều gì? Vì sao?
- Có trải nghiệm, câu chuyện hoặc dẫn chứng nào có thể làm sáng tỏ quan điểm của em?
- Theo em, cần làm gì để vấn đề được giải quyết tốt hơn?
- Em muốn gửi gắm thông điệp hoặc mong muốn gì tới người nghe?
Với đề tài “Trẻ em cần được người lớn lắng nghe, thấu hiểu”, một số ý em có thể cho vào bài nói như sau:
- Người lớn đã thực sự lắng nghe và thấu hiểu trẻ em chưa?
- Những biểu hiện nào cho thấy trẻ chưa được người lớn lắng nghe?
- Điều gì có thể xảy ra khi trẻ không được lắng nghe, thấu hiểu?
- Trẻ em mong muốn được người lớn lắng nghe những điều gì?
- Trẻ nên làm gì khi chưa nhận được sự lắng nghe và thấu hiểu từ người lớn?
– Chuẩn bị nội dung nói theo phiếu chuẩn bị sau và rút kinh nghiệm sau khi tự luyện tập trước gương hoặc cho một nhóm nhỏ hoặc người thân.
|
Phần |
Thứ tự trình bày | Nội dung nói |
Dự kiến giọng điệu, hình ảnh minh họa |
| Phần mở đầu | Lời chào và giới thiệu bản thân | ||
| Phần mở đầu | Lời giới thiệu vấn đề mà em quan tâm | ||
| Phần nội dung | Tập trung vào quan điểm cá nhân về các khía cạnh của vấn đề | ||
| Phần kết thúc | Kết luận đánh giá về vấn đề, đưa ra mong muốn nguyện vọng… | ||
| Phần kết thúc | Lời cảm ơn | ||
| Rút kinh nghiệm sau tự luyện tập |
♦ Bước 2: Trình bày bài nói, thực hành nghe
– Đối với người nói:
Nói trước lớp (Thực hành nói theo dự kiến). Để bài nói thuyết phục cần chú ý:
- Tạo sức hút ngay từ phần giới thiệu vấn đề bằng cách kể câu chuyện trải nghiệm có liên quan.
- Trình bày lần lượt theo các khía cạnh, chú trọng vào một vài khía cạnh ấn tượng, tâm đắc nhất.
- Sử dụng các từ ngữ tạo sự liên kết như: thứ nhất, thứ hai, thứ ba…/ trước tiên, mặt khác, ngoài ra…
- Điều chỉnh giọng nói với tông giọng, sắc thái phù hợp, sử dụng từ ngữ có thể tương tác kết nối với người nghe như: các bạn biết không/ các bạn có đồng tình với mình…
– Đối với người nghe:
Người nghe không chỉ giữ im lặng mà cần chủ động theo dõi và nắm bắt nội dung bài nói. Trong quá trình nghe, em cần:
- Tập trung lắng nghe nội dung trình bày.
- Ghi chép những ý quan trọng để nắm được nội dung chính.
- Chú ý quan điểm, lí lẽ và bằng chứng mà người nói sử dụng.
- Quan sát thái độ, giọng điệu và cách trình bày của người nói.
- Ghi lại những nội dung chưa rõ hoặc những vấn đề muốn trao đổi sau khi bài nói kết thúc.
Sau khi nghe, có thể tóm tắt lại những ý chính của bài nói để kiểm tra mức độ hiểu nội dung.
♦ Bước 3: Sau khi nói
– Trao đổi và phản hồi về bài nói
Người nghe trao đổi: Trao đổi với tinh thần xây dựng và tôn trọng, chia sẻ nhận xét theo quy ước 321.
Người nói phản hồi: Lắng nghe với tinh thần cầu thị, tiếp thu, giải thích, phản hồi lại ý kiến góp ý; bổ sung thêm bằng chứng, lí lẽ để bảo vệ ý kiến; tiếp thu chỉnh sửa nếu góp ý xác đáng.
– Tự kiểm tra đánh giá kĩ năng nói và nghe của mình theo bảng kiểm.
Bảng tự kiểm tra kĩ năng nói (Đánh dấu X)
| Nội dung kiểm tra | Đạt | Chưa đạt |
| Bài nói có đủ các phần mở đầu, nội dung và kết thúc | ||
| Phần mở đầu có lời chào, giới thiệu bản thân và trải nghiệm | ||
| Phần nội dung đã trình bày được toàn bộ diễn biến câu chuyện trải nghiệm | ||
| Phần kết thúc có bày tỏ được cảm xúc của bản thân sau trải nghiệm | ||
| Sử dụng giọng nói to, rõ, liền mạch, có biểu cảm, cử chỉ điệu bộ, sử dụng hình ảnh minh họa phù hợp |
Bảng tự kiểm tra kĩ năng nghe
| Nội dung kiểm tra | Đạt | Chưa đạt |
| Hình dung được nội dung câu chuyện | ||
| Thái độ chú ý tôn trọng, nghiêm túc, cổ vũ khi nghe bạn trình bày | ||
| Đưa ra được những nhận xét theo quy tắc 321 |
II. Phiếu chuẩn bị bài nói và nghe : Trao đổi về một vấn đề mà em quan tâm tham khảo
♦ Chủ đề 1: Trẻ em với nguyện vọng được người lớn lắng nghe, thấu hiểu
| Phần | Thứ tự trình bày | Nội dung nói | Dự kiến minh họa |
| Phần mở đầu | Lời chào/giới thiệu bản thân | – Chào tất cả các bạn đang theo dõi chương trình “Sẻ chia và thấu hiểu”. Mình là Lam Khuê, và hôm nay mình rất vui khi được đứng đây và bày tỏ suy nghĩ của chính mình! | Giọng vui tươi |
| Phần mở đầu | Lời giới thiệu vấn đề sắp trao đổi | – Các bạn ơi! Bao nhiêu bạn đã từng cố gắng trình bày ý kiến của mình nhưng lại bị gạt phăng đi? Bao nhiêu bạn ôm rất nhiều nỗi buồn, áp lực nhưng không thể chia sẻ được với bất kì ai? Bao nhiêu bạn phải học, ăn thậm chí là chơi theo mong muốn của người khác dù không muốn?
– Vâng những cánh tay đưa lên đã cho thấy rõ ràng những tình huống như thế các bạn đã trải qua và gặp nhiều trong cuộc sống. Và những tình huống ấy chính là biểu hiện cho vấn đề mà mình sắp chia sẻ ngay sau đây – vấn đề: “Trẻ em cần được ba mẹ lắng nghe để thấu hiểu”. |
Giọng truyền cảm, có sự kết nối |
| Phần nội dung | Tập trung vào quan điểm cá nhân về các khía cạnh của vấn đề | Vậy thế nào là lắng nghe, các bạn nhỉ?Lắng nghe không phải chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận âm thanh mà là một quá trình chủ động, tập trung vào nội dung, câu chuyện; quan sát, quan tâm và có phản hồi lại với người nói. Lắng nghe thể hiện sự chân thành và mong muốn thấu hiểu, đồng cảm với những câu chuyện, hoàn cảnh của người khác. Đặc biệt, đối với trẻ em, việc lắng nghe là chiếc cầu kết nối với trẻ em.Đáng buồn là hiện nay không ít trẻ em lại đang bị phớt lờ đi nhu cầu mong muốn tối thiểu đó và người phớt lờ chủ yếu không ai khác chính là các bậc phụ huynh.Vì bận lo mưu sinh cuộc sống, vì nhiều áp lực công việc, gia đình và nhiều mối bận tâm khác khiến người lớn dần xa cách với con trẻ và quên “lắng nghe” các con tự lúc nào. Khoảng cách hai thế hệ với những suy nghĩ quan điểm khác nhau cũng khiến người lớn và trẻ con dần dần không có tiếng nói chung và vì thế sự lắng nghe sẽ bị hạn chế.Nếu không được lắng nghe, hậu quả, nguy cơ mà trẻ em phải gánh chịu vô cùng lớn. Nhiều bạn vì không được lắng nghe nên không được chia sẻ, không được thấu hiểu rơi vào u uất, trầm cảm, ngại giao tiếp, sống khép mình. Không được lắng nghe, các em hoặc đi tìm “nơi lắng nghe” bên ngoài – vốn rất dễ nhiều cạm bẫy tệ nạn xã hội hoặc là có xu hướng nổi loạn nhưng lại lầm tưởng đó là cách để gây chú ý và được quan tâm. Việc trẻ em không được lắng nghe cũng tạo ra một khoảng cách trong gia đình, khiến sợi dây kết nối phụ huynh và con cái nhạt nhòa, dẫn kéo theo nhiều hệ lụy khác nữa.Nếu người lớn có những mối bận tâm thì trẻ em cũng vậy. Vì trẻ em chưa đủ trưởng thành để có thể hiểu và đối mặt với những vấn đề mới lạ xảy đến và vì thế lại càng cần sự lắng nghe để đồng hành và thấu hiểu hơn nữa. Nếu được lắng nghe, trẻ em sẽ có được điểm tựa tinh thần để vượt qua những vấn đề trong cuộc sống. Các em sẽ cảm thấy được yêu thương được tôn trọng và có cơ hội được phát triển toàn diện cả trí tuệ và nhân cách của chính bản thân mình.Điều mình rất mong mỗi chia sẻ cất lên tiếng nói ở đây chính là hi vọng người lớn nhất là ba mẹ hãy dành nhiều thời gian hơn nữa bên các con của mình. Thay vì trách mắng hãy tìm hiểu, thay vì ép buộc hãy đồng hành, thay vì bỏ mặc hãy quan tâm. Hãy thật sự đến bên trẻ em, nghe trẻ em khóc, nhìn trẻ em cười và tôn trọng ý kiến quan điểm của trẻ em bằng cả trái tim mình.Và các bạn ạ! Chính trẻ em chúng ta nếu muốn được lắng nghe hãy học cách biết tin tưởng người lớn, sẵn sàng chia sẻ và học cách bày tỏ, các bạn nhé! | Giọng cảm xúc.Giọng buồn bã, thất vọng.Giọng lo lắng.Giọng thiết tha. |
| Phần kết thúc | Kết luận đánh giá về vấn đề, đưa ra mong muốn nguyện vọng… | Thấu hiểu trẻ em không khó, chỉ cần có sự quan tâm là sẽ làm được. Và điều đó thật sự cần thiết trong thời đại công nghệ số hôm nay. Bản thân mình sẽ học cách thấu hiểu bản thân để có thể kết nối và được người lớn, được ba mẹ chân thành hơn. Hi vọng mỗi chúng ta đều sẽ được thấu hiểu và có được những khoảng bình yên trong cuộc sống. | Giọng trầm lắng chiêm nghiệm |
| Phần kết thúc | Lời cảm ơn | Mình xin kết thúc phần chia sẻ ý kiến quan điểm của mình tại đây. Cảm ơn các bạn rất nhiều nhé! | Giọng tươi vui |
Hy vọng qua bài nói và nghe: Trao đổi về một vấn đề mà em quan tâm lớp 7, các em sẽ nắm được cách chuẩn bị, trình bày và trao đổi về một vấn đề mình quan tâm. Từ đó, các em có thể tự tin bày tỏ quan điểm, biết lắng nghe và phản hồi ý kiến của người khác một cách phù hợp, thuyết phục.
Để học Ngữ văn 7 dễ nhớ, dễ hệ thống và ôn tập nhanh hơn, các em có thể tham khảo bộ Làm chủ kiến thức Ngữ Văn bằng sơ đồ tư duy lớp 7 (Tập 1 + Tập 2) của TKBooks. Nội dung được trình bày trực quan bằng sơ đồ tư duy, kết hợp kiến thức trọng tâm và hướng dẫn bài tập, giúp học sinh nắm chắc bài và vận dụng hiệu quả hơn.
Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1q9SS_D7EcJyK4kLiv9820m_JvA39ydnI/view?usp=sharing
Ngoài ra, phụ huynh và học sinh có thể tham khảo bộ Làm chủ kiến thức bằng sơ đồ tư duy lớp 7 của TKBooks với 3 môn Toán – Ngữ Văn – Tiếng Anh, giúp hệ thống kiến thức trọng tâm theo cách trực quan, dễ hiểu và dễ ghi nhớ. Đây là lựa chọn phù hợp để đồng hành cùng học sinh trong quá trình học trên lớp, ôn tập và củng cố kiến thức tại nhà.
TKbooks tự hào là nhà xuất bản bản sách tham khảo lớp 7 hàng đầu tại Việt Nam!