Soạn Từ Ngữ Địa Phương Ngữ Văn 8 Kết Nối Tri Thức
Từ ngữ địa phương Ngữ Văn 8 Kết nối tri thức là nội dung thực hành tiếng Việt giúp học sinh nhận biết đặc điểm, ý nghĩa và cách sử dụng từ ngữ địa phương trong từng hoàn cảnh giao tiếp.
Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp lại kiến thức trọng tâm về từ ngữ địa phương và hướng dẫn giải chi tiết các bài tập trong sách giáo khoa, giúp các em dễ dàng ôn tập và vận dụng kiến thức.
Mời các em tham khảo!
I. Kiến thức về từ ngữ địa phương
Từ ngữ địa phương góp phần tạo nên sự phong phú, đa dạng của tiếng Việt và thể hiện những nét riêng trong ngôn ngữ của từng vùng miền. Để sử dụng từ ngữ địa phương phù hợp, học sinh cần nắm được khái niệm, đặc điểm cũng như những lưu ý quan trọng khi sử dụng.
1. Khái niệm, đặc điểm của từ ngữ địa phương
Trước tiên, học sinh cần hiểu thế nào là từ ngữ địa phương và phân biệt chúng với từ ngữ toàn dân. Đây là kiến thức cơ bản để nhận diện và giải thích tác dụng của từ ngữ địa phương trong các văn bản.
Khái niệm: Từ địa phương là từ chỉ được dùng ở một hoặc một số địa phương nhất định.
Đặc điểm:
Từ địa phương có thể có hoặc không có từ toàn dân tương ứng.
Trong một số trường hợp, từ địa phương đồng âm với từ toàn dân nhưng có nghĩa hoàn toàn khác.
Ví dụ: Từ “mận” ở Nam Bộ có thể dùng để chỉ quả roi theo cách gọi ở miền Bắc.
2. Lưu ý khi sử dụng từ ngữ địa phương
Từ ngữ địa phương có giá trị biểu đạt riêng nhưng cần được sử dụng đúng đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp. Nếu sử dụng không phù hợp hoặc quá nhiều, từ ngữ địa phương có thể khiến người nghe, người đọc ở vùng khác khó hiểu nội dung.
Trong văn chương, điện ảnh, việc sử dụng từ ngữ địa phương giúp khắc họa nhân vật một cách chân thật, sinh động hơn, đồng thời tạo nên màu sắc địa phương cho tác phẩm.
Tuy nhiên, không nên lạm dụng từ ngữ địa phương trong giao tiếp vì có thể gây khó hiểu cho người nghe. Đặc biệt, trong các văn bản hành chính, văn bản có tính khuôn mẫu hoặc những hoàn cảnh giao tiếp trang trọng, nên ưu tiên sử dụng từ ngữ toàn dân.
II. Giải bài tập về từ ngữ địa phương trong sách giáo khoa Ngữ Văn 8
Sau khi nắm được kiến thức cơ bản, học sinh có thể vận dụng để giải các bài tập về nhận diện và sử dụng từ ngữ địa phương. Dưới đây là phần soạn từ ngữ địa phương văn 8 Kết nối tri thức với đầy đủ câu hỏi trong sách giáo khoa và gợi ý trả lời chi tiết.
1. Bài tập 1 trang 24
Câu hỏi: Chỉ ra từ ngữ địa phương và tác dụng của việc sử dụng những từ ngữ đó trong các trường hợp sau:
a.
Ai đi vô nơi đây
Xin dừng chân xứ Nghệ.
(Huy Cận, Ai vô xứ Nghệ)
Trả lời:
Từ ngữ địa phương là “vô”, từ toàn dân tương ứng là “vào”.
b.
Đến bờ ni anh bảo:
“Ruộng mình quên cày xáo
Nên lúa chín không đều.
Nhớ lấy để mùa sau
Nhà cố làm cho tốt”.
(Trần Hữu Thung, Thăm lúa)
Trả lời:
Các từ ngữ địa phương gồm:
- ni: từ toàn dân tương ứng là này.
- cày xáo: từ toàn dân tương ứng là cày xới, nghĩa là cày đi cày lại cho đất nhuyễn ra.
c.
Chừ đây Huế, Huế ơi! Xiềng gông xưa đã gãy
Hãy bay lên! Sông núi của ta rồi!
(Tố Hữu, Huế tháng Tám)
Trả lời:
Từ ngữ địa phương là “chừ”, từ toàn dân tương ứng là “giờ”.
d.
– Nói như cậu thì… còn chi là Huế!
(Hoàng Phủ Ngọc Tường, Chuyện cơm hến)
Trả lời:
Từ ngữ địa phương là “chi”, từ toàn dân tương ứng là “gì”.
e.
Má, tánh lo xa. Chú gió chướng vào mùa thì lúa cũng vừa chín tới, hi vọng rực lên theo màu lúa.
(Nguyễn Ngọc Tư, Trở gió)
Trả lời:
Các từ ngữ địa phương gồm:
- má: từ toàn dân tương ứng là mẹ.
- gió chướng: từ toàn dân tương ứng là gió mùa Đông Bắc.
Tác dụng chung: Việc sử dụng các từ ngữ địa phương trên góp phần tạo nên màu sắc đặc trưng của vùng Trung Bộ và Nam Bộ. Nhờ đó, các tác phẩm văn học trở nên chân thực, sinh động và mang đậm hơi thở cuộc sống của từng vùng miền.
2. Bài tập 2 trang 24
Câu hỏi: Nhận xét việc sử dụng từ ngữ địa phương (in đậm) trong các trường hợp sau:
a.
Năm học này, cả lớp đặt chỉ tiêu giồng và chăm sóc 20 cây ở nghĩa trang liệt sĩ của xã.
(Trích Biên bản họp lớp)
Trả lời:
Việc sử dụng từ “giồng” trong trường hợp này không phù hợp. Biên bản họp lớp là loại văn bản có tính khuôn mẫu và cần sử dụng ngôn ngữ chuẩn mực, vì vậy nên dùng từ toàn dân.
Sửa lại: giồng → trồng.
b.
Con xem, mới có hai hôm mà hạt đậu nó đã nhón thế đấy. Nếu con giồng nó ra vườn, chăm bón cẩn thận, nó sẽ ra hoa ra quả…
(Vũ Tú Nam, Những truyện hay viết cho thiếu nhi)
Trả lời:
Việc sử dụng từ ngữ địa phương trong trường hợp này phù hợp. Đây là tác phẩm văn học nên cách sử dụng từ ngữ địa phương góp phần phản ánh đặc điểm ngôn ngữ, thói quen phát âm của người dân ở một số vùng miền, từ đó khiến lời thoại trở nên tự nhiên và chân thực hơn.
c.
Lần đầu tiên tôi theo tía nuôi tôi và thằng Cò đi “ăn ong” đây!
(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)
Trả lời:
Việc sử dụng từ ngữ địa phương “ăn ong” trong trường hợp này là phù hợp. Cách dùng từ góp phần tạo nên màu sắc Nam Bộ đặc trưng cho tác phẩm văn học, đồng thời giúp tái hiện sinh động đời sống và ngôn ngữ của con người nơi đây.
d.
Tui xin cam đoan những nội dung trình bày trên đây là đúng sự thật.
(Trích một bản tường trình)
Trả lời:
Việc sử dụng từ “tui” trong trường hợp này không phù hợp. Bản tường trình là văn bản có tính khuôn mẫu và yêu cầu ngôn ngữ chuẩn mực, trang trọng nên cần sử dụng từ ngữ toàn dân.
Sửa lại: tui → tôi.
3. Bài tập 3 trang 25
Khi giao tiếp, việc lựa chọn từ ngữ cần căn cứ vào đối tượng, mục đích và hoàn cảnh cụ thể. Bài tập 3 giúp học sinh xác định những tình huống nên tránh hoặc hạn chế sử dụng từ ngữ địa phương để bảo đảm hiệu quả giao tiếp.
Câu hỏi: Trong những trường hợp giao tiếp sau đây, trường hợp nào cần tránh dùng từ ngữ địa phương?
a. Phát biểu ý kiến tại một đại hội của trường.
b. Trò chuyện với những người thân trong gia đình.
c. Viết biên bản cuộc họp đầu năm của lớp.
d. Nhắn tin cho một bạn thân.
e. Thuyết minh về di tích văn hóa ở địa phương cho khách tham quan.
Trả lời:
- Trường hợp a: Cần tránh sử dụng từ ngữ địa phương. Đại hội của trường là hoàn cảnh giao tiếp tương đối trang trọng, có nhiều người tham gia nên cần sử dụng từ ngữ toàn dân để mọi người đều có thể hiểu.
- Trường hợp b: Có thể sử dụng từ ngữ địa phương. Khi trò chuyện với những người thân trong gia đình, việc sử dụng từ địa phương thường tự nhiên, gần gũi và phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp.
- Trường hợp c: Cần tránh sử dụng từ ngữ địa phương. Biên bản cuộc họp là văn bản có tính khuôn mẫu, yêu cầu cách diễn đạt rõ ràng và chuẩn mực.
- Trường hợp d: Có thể sử dụng từ ngữ địa phương nếu người nhận hiểu được những từ đó. Đây là hình thức giao tiếp thân mật nên không nhất thiết phải tránh hoàn toàn từ ngữ địa phương.
- Trường hợp e: Nên hạn chế sử dụng từ ngữ địa phương vì khách tham quan có thể đến từ nhiều vùng miền khác nhau. Nếu cần sử dụng một từ địa phương để giới thiệu nét đặc trưng văn hóa, người thuyết minh nên giải thích nghĩa hoặc chuyển đổi sang từ ngữ toàn dân để người nghe dễ hiểu.
Như vậy, các trường hợp a và c cần tránh sử dụng từ ngữ địa phương; trường hợp e nên hạn chế sử dụng. Các trường hợp b và d có thể sử dụng nếu phù hợp với đối tượng giao tiếp.
Hy vọng phần soạn bài từ ngữ địa phương văn 8 Kết nối tri thức ở trên đã giúp các em nắm vững kiến thức về từ ngữ địa phương, hiểu được tác dụng và biết cách sử dụng phù hợp trong từng hoàn cảnh giao tiếp. Các em hãy vận dụng những kiến thức này để hoàn thành tốt bài tập và chuẩn bị bài hiệu quả hơn trước khi đến lớp.
Các em cũng đừng quên tham khảo các bài soạn văn lớp 8 khác trong cuốn Làm chủ kiến thức Ngữ Văn bằng sơ đồ tư duy lớp 8 Tập 1 và Tập 2 để nâng cao kiến thức môn Ngữ Văn cũng như đạt điểm số cao hơn trên lớp nhé!
Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1IW8jEFiXWUJSeF7YEEO0N8c3p_ChO1Gw/view
Tkbooks tự hào là nhà xuất bản sách tham khảo lớp 8 hàng đầu tại Việt Nam!