Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên ngắn nhất

Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên ngắn nhất dưới đây sẽ hướng dẫn các em cách trình bày và làm rõ một hiện tượng quen thuộc trong tự nhiên với các bước tìm ý, lập dàn ý và triển khai bài viết một cách khoa học, rõ ràng. Qua đó, các em sẽ nắm được cách giải thích hiện tượng bằng lí lẽ và dẫn chứng chính xác. Đồng thời, bài viết còn giúp rèn luyện kĩ năng tư duy và diễn đạt mạch lạc.

Mời các em tham khảo!

I. Yêu cầu cần đạt khi viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

– Thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên là cung cấp những tri thức khoa học, tin cậy để người đọc hiểu một cách đúng đắn và thấu đáo nhất về hiện tượng tự nhiên được đề cập đến. Văn bản cần đảm bảo được các nội dung sau:

– Nêu hiện tượng tự nhiên cần giải thích.

– Nêu các biểu hiện cơ bản của hiện tượng tự nhiên đó.

– Trình bày các căn cứ chính xác, tin cậy để giải thích hiện tượng tự nhiên đã chọn.

– Chỉ ra những tác động của hiện tượng tự nhiên đối với cuộc sống của con người.

II. Hướng dẫn viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

1. Bước 1: Trước khi viết

1.1. Lựa chọn đề tài

– Có thể chọn những hiện tượng tự nhiên như mưa, gió, sấm chớp, lũ lụt, thủy triều, nhật thực, nguyệt thực, núi lửa, sóng thần…

1.2. Tìm ý

– Để viết bài văn thuyết minh về hiện tượng tự nhiên, chúng ta cần thu thập thông tin từ những tài liệu tin cậy như sách, báo chí chính thống, các công trình nghiên cứu khoa học. Có thể dựa vào các câu hỏi sau để tìm ý:

– Hiện tượng tự nhiên đó là gì?

– Hiện tượng tự nhiên đó có đặc điểm gì nổi bật? Nó xảy ra ở đâu? Vào thời điểm nào? Nó có những khác biệt gì so với những điều chúng ta đã ghi nhận được trước đó?

– Nguyên nhân gây ra hiện tượng tự nhiên đó là gì? Con người có tác động đến hiện tượng đó hay không?

– Hiện tượng đó tác động như thế nào (tích cực hay tiêu cực) đến đời sống của con người nói riêng, thế giới tự nhiên nói chung?

– Con người nên ứng xử như thế nào với các hiện tượng tự nhiên đó?

1.3. Lập dàn ý

a. Mở bài

– Nêu hiện tượng tự nhiên và đưa ra cái nhìn bao quát về hiện tượng đó.

b. Thân bài

– Miêu tả các biểu hiện điển hình của hiện tượng tự nhiên.

– Nêu nguyên nhân xảy ra hiện tượng tự nhiên đó, các dẫn chứng trong bài cần có tính xác thực (có thể lấy từ ý kiến của các chuyên gia hay các tài liệu chuyên ngành).

– Xác định mối liên hệ giữa hiện tượng tự nhiên với đời sống của con người.

– Đánh giá khái quát về thái độ và những hành động của con người trước hiện tượng tự nhiên đó.

c. Kết bài

– Nêu ấn tượng, đánh giá chung của người viết về hiện tượng tự nhiên được đề cập.

2. Bước 2: Viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên

– Khi viết bài, chúng ta cần đảm bảo một số yêu cầu sau:

– Triển khai mỗi ý thành một đoạn văn có câu chủ đề nằm trong chủ đề chung của văn bản.

– Tránh viết các câu miêu tả chủ quan, rườm rà hoặc sử dụng nhiều câu cảm.

– Phải giải thích rõ ràng, có lý lẽ và bằng chứng xác đáng, khoa học. Các trích dẫn phải đảm bảo tính chính xác, có ghi nguồn đầy đủ.

– Có thể thêm các hình ảnh, sơ đồ, bản đồ,… phù hợp nhằm tăng tính trực quan, sinh động, hấp dẫn cho văn bản.

3. Bước 3: Chỉnh sửa bài viết

– Sau khi viết, cần đối chiếu với dàn ý và các yêu cầu của kiểu bài để tiến hành chỉnh sửa nếu chưa đạt, bổ sung nếu còn thiếu.

III. Văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên mẫu

Bài văn mẫu số 1: Thuyết minh giải thích hiện tượng nguyệt thực

Mở bài

Nguyệt thực là một trong những hiện tượng tự nhiên kỳ thú, thu hút sự quan tâm của hàng tỉ người trên thế giới.

Thân bài

Nguyệt thực xảy ra khi Mặt Trăng, Mặt Trời, Trái Đất ở vị trí thẳng hàng hoặc gần thẳng hàng với nhau, trong đó Trái Đất nằm ở giữa hai hành tinh còn lại. Như chúng ta đã biết, Mặt Trăng không tự phát sáng. Ánh sáng từ Mặt Trăng là sự phản chiếu ánh sáng của Mặt Trời. Vì vậy, khi bị Trái Đất che khuất một phần hoặc toàn phần, nó sẽ tối đen dần và tạo ra hiện tượng nguyệt thực.

Hiện tượng nguyệt thực chỉ diễn ra vào những ngày rằm hoặc ngày trăng tròn. Ngoài ra, chúng ta chỉ có thể quan sát nguyệt thực vào ban đêm vì ban đêm mới có thể nhìn rõ được Mặt Trăng.

Nguyệt thực xảy ra trong vài giờ đồng hồ và có thể quan sát ở bất cứ nơi nào thuộc vùng tối của Trái Đất. Hiện tượng nguyệt thực được chia làm ba loại: nguyệt thực toàn phần, nguyệt thực một phần và nguyệt thực nửa tối.

Nguyệt thực toàn phần xảy ra khi Mặt Trăng đi vào vùng tối của Trái Đất hay còn gọi là hiện tượng “Mặt Trăng máu”. Khi ấy, ánh sáng từ Mặt Trăng sẽ mờ dần đi, chỉ còn nhìn thấy màu đỏ hoặc cam sẫm do bầu khí quyển của Trái Đất cản hết các tia sáng có bước sóng ngắn từ Mặt Trời chiếu đến Mặt Trăng. Do vậy, chỉ còn tia sáng có bước sóng đỏ và cam chiếu được đến.

Hiện tượng nguyệt thực một phần xảy ra khi Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời gần như nằm trên cùng một đường thẳng. Ánh sáng của Mặt Trăng bị mờ và khuyết đi một phần do bị che khuất. Bóng của Trái Đất sẽ có màu đỏ hoặc đen che đi ánh sáng từ Mặt Trời đến Mặt Trăng. Hiện tượng này thường xuyên xảy ra trước hoặc sau hiện tượng nguyệt thực toàn phần.

Hiện tượng nguyệt thực nửa tối xảy ra khi Mặt Trăng đi vào vùng nửa tối của Trái Đất. Lúc này, ánh sáng của Mặt Trăng sẽ mờ và dần tối đi. Đây là hiện tượng khó có thể quan sát bằng mắt thường và cần có công cụ hỗ trợ.

Vậy, hiện tượng nguyệt thực có ảnh hưởng đến Trái Đất không? Như chúng ta đã biết, Trái Đất chịu lực hấp dẫn từ Mặt Trăng và Mặt Trời. Thông thường, vì chúng lệch hướng nên hai lực hấp dẫn này thường không đồng thời tác động lên Trái Đất. Tuy nhiên, khi hiện tượng nguyệt thực xảy ra, lực hấp dẫn của Trái Đất sẽ đạt mức lớn nhất do tổng lực tác động cùng lúc của Mặt Trăng và Mặt Trời. Điều này khiến cho thủy triều trên Trái Đất mạnh và cao hơn bình thường. Chúng có thể gây ra một số dao động địa chất.

Các chuyên gia cho biết, hiện tượng nguyệt thực làm cho melatonin và hormone liên quan đến chu kỳ ngủ và thức ở con người bị suy giảm. Do đó, vào những ngày diễn ra hiện tượng nguyệt thực, con người sẽ cảm thấy khó ngủ hơn. Mặc dù vậy, hiện tượng này không ảnh hưởng lớn tới sức khỏe.

Nguyệt thực là một hiện tượng thiên văn kỳ thú. Chúng ta hoàn toàn có thể theo dõi nguyệt thực toàn phần hoặc nguyệt thực một phần bằng mắt thường nếu địa điểm chúng ta sinh sống nằm trong khu vực có thể nhìn thấy và trời quang mây. Tuy nhiên, chúng ta có thể quan sát rõ hơn hiện tượng này khi sử dụng ống nhòm hoặc kính thiên văn.

Kết bài

Nói tóm lại, nguyệt thực là một hiện tượng thiên văn khá thú vị và rất được chờ đón. Khoảnh khắc được nhìn thấy “Mặt Trăng máu” luôn đem đến cho chúng ta một cảm giác rất đặc biệt.

Bài văn mẫu số 2: Thuyết minh giải thích hiện tượng mưa

Mở bài

Mưa là một hiện tượng tự nhiên quen thuộc, gắn bó mật thiết với đời sống con người và sự phát triển của tự nhiên. Dù diễn ra thường xuyên, mưa vẫn là một quá trình khoa học thú vị, phản ánh sự vận động không ngừng của các yếu tố trong khí quyển.

Thân bài

Trước hết, mưa là hiện tượng nước từ khí quyển rơi xuống mặt đất dưới dạng những giọt nước. Hiện tượng này thường xảy ra khi trời có nhiều mây đen, không khí ẩm và nhiệt độ thay đổi. Mưa có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như mưa phùn, mưa rào, mưa dông hay mưa lớn kéo dài.

Nguyên nhân chủ yếu gây ra mưa là do quá trình bay hơi và ngưng tụ của nước trong tự nhiên. Dưới tác động của nhiệt độ, nước ở sông, hồ, biển bốc hơi lên không trung, tạo thành hơi nước. Khi gặp lạnh, hơi nước ngưng tụ thành những hạt nhỏ li ti, tạo thành mây. Khi các hạt nước trong mây kết hợp lại với nhau, trở nên nặng hơn và không còn được không khí giữ lại, chúng sẽ rơi xuống mặt đất tạo thành mưa.

Mưa có vai trò vô cùng quan trọng đối với đời sống con người và tự nhiên. Trước hết, mưa cung cấp nguồn nước cần thiết cho cây cối, động vật và con người. Nhờ có mưa, đất đai trở nên màu mỡ, cây trồng phát triển tốt, góp phần đảm bảo nguồn lương thực. Ngoài ra, mưa còn giúp điều hòa khí hậu, làm giảm nhiệt độ và làm sạch không khí. Tuy nhiên, mưa cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực. Những trận mưa lớn kéo dài có thể dẫn đến lũ lụt, sạt lở đất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và tài sản của con người.

Trước hiện tượng mưa, con người cần có thái độ và hành động phù hợp. Chúng ta cần tận dụng nguồn nước mưa một cách hợp lí, đồng thời có các biện pháp phòng chống thiên tai như xây dựng hệ thống thoát nước, trồng cây bảo vệ đất, theo dõi dự báo thời tiết để giảm thiểu thiệt hại do mưa lớn gây ra.

Kết bài

Tóm lại, mưa là một hiện tượng tự nhiên quan trọng và cần thiết đối với sự sống trên Trái Đất. Hiểu rõ về nguyên nhân, đặc điểm và tác động của mưa sẽ giúp con người biết cách ứng xử hợp lí, khai thác lợi ích và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực mà hiện tượng này mang lại.

Bài văn mẫu số 3: Thuyết minh giải thích hiện tượng bão

Mở bài

Bão là một trong những hiện tượng tự nhiên nguy hiểm và thường xuyên xảy ra ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là các vùng ven biển nhiệt đới. Với sức tàn phá lớn, bão không chỉ ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên mà còn gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho đời sống con người.

Thân bài

Bão là một dạng xoáy thuận nhiệt đới hình thành trên biển, có gió mạnh xoay tròn quanh một vùng áp thấp. Khi xảy ra bão, bầu trời thường u ám, gió giật mạnh, kèm theo mưa lớn, sóng biển dâng cao và có thể xuất hiện sấm chớp. Tùy theo cường độ, bão có thể gây ra gió mạnh cấp lớn, làm đổ cây cối, nhà cửa và gây gián đoạn giao thông.

Nguyên nhân hình thành bão chủ yếu liên quan đến nhiệt độ và sự chuyển động của không khí trên đại dương. Khi nước biển ở các vùng nhiệt đới nóng lên, hơi nước bốc lên mạnh mẽ, tạo thành vùng áp thấp. Không khí xung quanh sẽ chuyển động vào vùng này và xoáy tròn do ảnh hưởng của lực quay Trái Đất. Khi lượng hơi nước ngưng tụ ngày càng nhiều, năng lượng được giải phóng làm cho hệ thống này mạnh dần lên, hình thành bão. Nếu gặp điều kiện thuận lợi như nước biển ấm và ít gió cản trở, bão sẽ tiếp tục phát triển và di chuyển vào đất liền.

Bão có ảnh hưởng lớn đến đời sống con người và môi trường. Về mặt tích cực, bão có thể mang lại lượng mưa lớn, giúp bổ sung nguồn nước cho sông hồ và đất đai. Tuy nhiên, tác động tiêu cực của bão là rất đáng kể. Bão gây ra lũ lụt, sạt lở đất, phá hủy nhà cửa, mùa màng, làm gián đoạn sinh hoạt và có thể gây thiệt hại về người. Ngoài ra, bão còn ảnh hưởng đến kinh tế, giao thông và hệ sinh thái.

Trước hiện tượng bão, con người cần có những biện pháp ứng phó phù hợp. Việc theo dõi dự báo thời tiết, gia cố nhà cửa, di dời khỏi vùng nguy hiểm và chuẩn bị nhu yếu phẩm là rất cần thiết. Bên cạnh đó, cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, trồng rừng, đặc biệt là rừng ven biển để giảm thiểu sức tàn phá của bão.

Kết bài

Tóm lại, bão là một hiện tượng tự nhiên vừa có lợi vừa có hại, nhưng chủ yếu gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Việc hiểu rõ về nguyên nhân, đặc điểm và tác động của bão sẽ giúp con người chủ động phòng tránh và giảm thiểu thiệt hại, từ đó sống hài hòa hơn với tự nhiên.

Hy vọng những hướng dẫn viết văn bản thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên ngắn nhất ở trên đã giúp các em nắm được cách triển khai bài viết một cách rõ ràng và khoa học. Từ đó, các em có thể vận dụng linh hoạt để giải thích nhiều hiện tượng tự nhiên khác nhau trong thực tế.

Các em đừng quên tham khảo các bài tập làm văn lớp 8 khác trong cuốn “Làm chủ kiến thức Ngữ Văn bằng sơ đồ tư duy lớp 8 – Tập 2” của TKbooks để rèn luyện thêm kĩ năng viết và củng cố kiến thức một cách hệ thống. Cuốn sách sẽ giúp các em học nhanh – hiểu sâu – nhớ lâu nhờ phương pháp sơ đồ tư duy khoa học và dễ áp dụng.

Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1XMRmh0B8nF0pxOPpwZpJh9MrwChAGrIU/view?usp=sharing

Tkbooks.vn