Tập làm một bài thơ tự do lớp 8 đơn giản theo từng bước

Tập làm một bài thơ tự do lớp 8 qua từng bước hướng dẫn vô cùng chi tiết và dễ hiểu dưới đây sẽ giúp các em tự tin sáng tác nên những vần thơ ý nghĩa về thiên nhiên, gia đình và tình bạn… theo đúng yêu cầu trong sách giáo khoa.

Mời các em tham khảo!

I. Các bước viết một bài thơ tự do lớp 8

1. Bước 1: Trước khi viết

1.1. Xác định đề tài và cảm xúc

– Khi mới tập làm thơ, nên lựa chọn các đề tài quen thuộc, gợi nhiều tình cảm, cảm xúc nhất như nhà trường, gia đình, quê hương, một người bạn, một khung cảnh thiên nhiên,…

– Xác định cảm xúc, tình cảm dành cho đối tượng của bài thơ là gì. Bạn yêu quý, biết ơn hay tự hào, nhớ nhung hay xao xuyến,…

1.2. Lựa chọn hình ảnh biểu đạt cảm xúc

– Để thể hiện đề tài, cảm xúc, ta cần lựa chọn một hình ảnh ấn tượng nhất, giàu cảm xúc nhất về đối tượng của bài thơ.

♦ Ví dụ: Viết về mẹ, học sinh có thể chọn hình ảnh bàn tay, đôi mắt hoặc nụ cười của mẹ.

– Tìm cách phát triển mạch cảm xúc liên quan đến hình ảnh thơ được lựa chọn.

♦ Ví dụ: Nếu chọn hình ảnh bàn tay mẹ, có thể phát triển đến sự chăm sóc của mẹ dành cho con, những vất vả cực nhọc mà mẹ phải trải qua để nuôi con khôn lớn; từ đó thể hiện lòng biết ơn, sự tự hào về mẹ.

1.3. Gieo vần, ngắt nhịp

– Tạo nhịp điệu linh hoạt, ngắt nhịp các câu theo mạch cảm xúc với độ dài ngắn khác nhau, chủ yếu dựa trên nội dung cần biểu đạt.

Thơ tự do khá linh hoạt trong cách gieo vần, ngắt nhịp. Tuy nhiên, muốn bài thơ hay, dễ đọc, dễ nhớ, nên lựa chọn cách gieo vận hoặc ngắt nhịp phù hợp, thể hiện được cảm xúc của mình về đối tượng được nhắc đến trong bài thơ.

2. Bước 2: Viết bài thơ tự do

– Hình dung hình ảnh trung tâm của bài thơ và cảm xúc chủ đạo của em, để dòng cảm xúc trôi chảy theo sự vận động của hình ảnh.

– Viết câu thơ đầu tiên diễn tả ấn tượng, cảm xúc nổi bật nhất về đối tượng. – Các dòng thơ tiếp theo diễn tả cảm xúc theo các phương diện khác nhau của hình ảnh hoặc sự vận động của hình ảnh.

– Lựa chọn từ ngữ, hình ảnh phù hợp để biểu đạt cảm xúc. Có thể lựa chọn các từ tượng thanh, tượng hình, các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ,…

– Tạo dư âm ở phần kết thúc, nêu ý nghĩa, thông điệp mà em muốn gửi tới người đọc qua bài thơ.

3. Bước 3: Chỉnh sửa bài thơ

Sau khi viết, chúng ta cần rà soát lại các yêu cầu của bài thơ tự do và chỉnh sửa để bài thơ hay hơn, có sức biểu cảm hơn.

II. Tập làm một bài thơ tự do lớp 8

1. Tập làm một bài thơ tự do về thiên nhiên

Hướng dẫn các bước viết bài thơ tự do về Thiên nhiên

♦ Bước 1: Chuẩn bị (Trước khi viết)

• Xác định đề tài & cảm xúc: Chọn một cảnh thiên nhiên em thích (cánh đồng lúa, cơn mưa rào, buổi sáng mùa đông, hay một nhành hoa). Cảm xúc của em là gì? (Yêu mến, bình yên, hay một chút buồn man mác).
• Lựa chọn hình ảnh biểu đạt: Thay vì nói “thiên nhiên đẹp”, hãy chọn một hình ảnh trung tâm.
• Ví dụ: Nếu chọn “Nắng”, hãy nghĩ về: nắng vàng như mật, nắng đậu trên vai, nắng xuyên qua kẽ lá.
• Gieo vần và ngắt nhịp: Em không cần đếm chữ, nhưng hãy ngắt nhịp sao cho đọc lên nghe như hơi thở hoặc nhịp tim của mình.

♦ Bước 2: Viết bài thơ

• Câu đầu tiên: Hãy viết ngay ấn tượng mạnh nhất. (Ví dụ: “Sáng nay thức dậy thấy màu xanh”).
• Phát triển cảm xúc: Sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa để cảnh vật có hồn hơn.
• Kết thúc: Để lại một thông điệp hoặc một suy nghĩ nhẹ nhàng về thiên nhiên.

♦ Bước 3: Chỉnh sửa

Hãy đọc to bài thơ lên. Chỗ nào đọc thấy “vấp”, hãy thử thay bằng một từ khác tượng hình hoặc tượng thanh hơn (như rì rào, lấp lánh, mỏng manh).

Bài thơ mẫu: Lời của Nắng

Dưới đây là một bài thơ tự do về thiên nhiên để các em tham khảo:

LỜI CỦA NẮNG

Sáng nay

Nắng thức dậy sớm hơn thường lệ

Gõ cửa từng ô cửa sổ nhỏ

Rủ em ra vườn chơi.

 

Nắng không có hình hài cụ thể

Chỉ là những sợi tơ vàng mảnh dẻ

Vắt ngang qua cành khế

Nhảy tót lên vai áo mẹ đang phơi.

 

Gió thổi

Nắng đuổi nhau trên cỏ

Lấp lánh mặt hồ như nghìn con mắt nhỏ

Cười đùa cùng những cánh hoa xinh.

 

Em yêu nắng

Bởi nắng mang hơi ấm của bình minh

Xua đi cái lạnh lẽo của mùa đông cũ

Nhắc em rằng:

Thế giới này luôn chuyển mình rực rỡ.

2. Tập làm một bài thơ tự do về quê hương

Hướng dẫn các bước viết bài thơ tự do về Quê hương

♦ Bước 1: Khơi nguồn cảm xúc (Trước khi viết)

Xác định hình ảnh đặc trưng: Mỗi bạn sẽ có một “mảnh” quê hương riêng trong ký ức. Hãy chọn một hình ảnh mà em nhớ nhất:

• Quê ở nông thôn: Cánh đồng lúa chín, con đê thả diều, dòng sông xanh ngắt, cây đa đầu làng…
• Quê ở thành phố: Tiếng còi xe hối hả, những mái nhà san sát, ánh đèn đường vàng vọt lúc đêm khuya…
• Hình ảnh con người: Dáng mẹ đi chợ về, bàn tay nội rám nắng, nụ cười của bác hàng xóm…
• Xác định cảm xúc: Em thấy tự hào, bình yên, hay có chút luyến tiếc, nhớ nhung khi nghĩ về nơi ấy?

♦ Bước 2: Viết bài thơ (Tự do và phóng khoáng)

• Bắt đầu bằng một ký ức: Đừng ngần ngại viết ra dòng suy nghĩ đầu tiên.
• Sử dụng giác quan: Để bài thơ sinh động, hãy huy động mọi giác quan:
• Thính giác: Tiếng gà gáy trưa, tiếng lá khô xào xạc.
• Khứu giác: Mùi rơm rạ nồng nồng, mùi cơm mới thơm phức.
• Thị giác: Màu vàng của nắng, màu xám của khói bếp.
• Sáng tạo nhịp điệu: Thơ tự do cho phép em ngắt dòng tùy ý. Câu dài để diễn tả sự mênh mông, câu ngắn để nhấn mạnh cảm xúc cô đọng.

♦ Bước 3: Hoàn thiện (Chỉnh sửa)

Hãy rà soát xem mình đã sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh (Quê hương là…), nhân hóa (Cánh đồng đang ngủ quên…) chưa nhé.

Bài thơ mẫu: Phía sau lũy tre

PHÍA SAU LŨY TRE

Quê hương em

Không có nhà cao tầng chọc trời

Chỉ có những mái ngói rêu phong

Nằm nghiêng mình dưới nắng.

 

Có con đường đất đỏ

Chạy quanh co ôm lấy cánh đồng

Nơi những bông lúa cúi đầu thầm thì

Kể về giọt mồ hôi của cha.

 

Em nhớ…

Mùi khói bếp nồng nồng mỗi sớm

Dáng ngoại gầy liêu xiêu bên hiên

Tiếng kẽo kẹt của cánh võng trưa hè

Ru em vào giấc ngủ xanh trong.

 

Chẳng cần đi đâu xa

Quê hương nằm gọn trong tim

Là dòng sữa ngọt lành nuôi em khôn lớn

Là bến đỗ bình yên

Sau những hành trình dài.

3. Tập làm một bài thơ tự do về gia đình

Hướng dẫn các bước viết bài thơ tự do về Gia đình

♦ Bước 1: Trước khi viết (Tìm cảm hứng)

– Chọn một “điểm chạm” cảm xúc: Gia đình là một khái niệm lớn, hãy thu nhỏ nó lại vào một hình ảnh cụ thể:

• Bàn tay nhám sạn của cha.
• Sợi tóc bạc của bà.
• Mâm cơm nghi ngút khói chiều.
• Tiếng cười của em bé.

– Xác định cảm xúc chủ đạo: Biết ơn, hối lỗi, yêu thương hay sự che chở?

– Lựa chọn từ ngữ: Với gia đình, hãy ưu tiên các từ ngữ biểu cảm và từ láy gợi cảm giác gần gũi (như ấm áp, tần tảo, vỗ về, hiền từ).

♦ Bước 2: Viết bài thơ (Để dòng cảm xúc tuôn chảy)

• Khổ đầu: Giới thiệu về hình ảnh hoặc kỷ niệm về người thân mà em nhớ nhất.
• Thân bài: Phát triển mạch cảm xúc. Hãy sử dụng các biện pháp tu từ như ẩn dụ (Cha là ngọn núi, mẹ là dòng sông) hoặc điệp ngữ để nhấn mạnh tình cảm.
• Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của gia đình đối với bản thân em.

♦ Bước 3: Chỉnh sửa

Đọc lại xem nhịp điệu đã phù hợp chưa. Thơ về gia đình thường có nhịp chậm, sâu lắng.

Kiểm tra xem các hình ảnh có bị rời rạc không, có kết nối được với cảm xúc trung tâm không.

Bài thơ mẫu: Ngôi nhà của chúng mình

NGÔI NHÀ CỦA CHÚNG MÌNH

Gia đình em

Chẳng phải là những con số

Hay những bức tường vôi vô tri.

 

Gia đình là…

Dáng cha đi về sau buổi làm mệt nhọc

Bàn tay to lớn dắt em qua đường

Là ánh mắt mẹ hiền

Dõi theo em từng trang sách nhỏ.

 

Có những ngày mưa phùn gió bấc

Cả nhà quây quần bên mâm cơm ấm nóng

Tiếng cười rộn rã

Xua tan hết những muộn phiền ngoài kia.

 

Em nhận ra

Gia đình là bến đỗ

Là nơi em được là chính mình

Dẫu ngoài kia thế giới có rộng lớn đến đâu

Về nhà…

Vẫn là điều tuyệt vời nhất.

4. Tập làm một bài thơ tự do về mẹ

Các bước sáng tác bài thơ tự do về Mẹ

♦ Bước 1: Trước khi viết (Tìm “chìa khóa” hình ảnh)

Chọn một chi tiết nhỏ nhưng “đắt”: Đừng viết chung chung là “mẹ đẹp”. Hãy chọn một hình ảnh cụ thể gắn liền với mẹ:

• Đôi bàn tay: Có thể gầy guộc, chai sần vì làm lụng nhưng lại rất ấm áp khi xoa đầu em.
• Ánh mắt: Lo lắng khi em ốm, vui sướng khi em được điểm 10.
• Chiếc nón lá/Chiếc áo sờn vai: Gợi sự vất vả, tần tảo.
• Mùi của mẹ: Mùi nắng, mùi khói bếp, hay mùi nước hoa nhài thoang thoảng.
• Xác định cảm xúc: Thương xót, biết ơn, tự hào hay một lời xin lỗi muộn màng?

♦ Bước 2: Viết bài thơ (Phát triển mạch cảm xúc)

• Mở đầu: Gọi tên mẹ hoặc đặt một câu hỏi tu từ để dẫn dắt.
• Thân bài: Sử dụng các biện pháp tu từ để làm nổi bật sự hy sinh của mẹ.
• So sánh: “Mẹ là ngọn lửa”, “Bàn tay mẹ như phép màu”.
• Ẩn dụ: “Những vết chân chim trên mắt mẹ”, “Gánh cả cuộc đời trên vai”.
• Ngắt nhịp: Hãy thử dùng những dòng thơ ngắn (1-2 chữ) để tạo điểm nhấn cảm xúc nghẹn ngào.

♦ Bước 3: Chỉnh sửa và Hoàn thiện

Rà soát lại xem từ ngữ đã đủ “đọng” chưa.

Kiểm tra tính logic: Hình ảnh và cảm xúc có đi đôi với nhau không?

Bài thơ mẫu: Bàn tay mẹ

BÀN TAY MẸ

Có một miền cổ tích

Nằm gọn trong lòng bàn tay mẹ

Gầy guộc

Chai sần

Và đầy những vết nứt thời gian.

 

Bàn tay ấy…

Thổi cơm chiều thơm nồng mùi khói

Giặt áo cho em trắng muốt những ước mơ

Vá lại những lỗi lầm

Bằng sợi chỉ yêu thương không bao giờ đứt.

 

Khi em ốm

Bàn tay mẹ thành cơn gió mát

Đặt lên trán em

Xua đi nỗi đau.

Khi em vui

Bàn tay mẹ khẽ chạm

Như đôi cánh nâng em bay cao.

 

Cả cuộc đời mẹ

Chỉ biết cầm lấy những gian lao

Để dành cho em

Những ngọt ngào phía trước.

 

Mẹ ơi…

Con chỉ ước

Được nắm mãi bàn tay này

Chẳng bao giờ buông ra.

5. Tập làm một bài thơ tự do về tình bạn

Các bước sáng tác bài thơ tự do về Tình bạn

♦ Bước 1: Trước khi viết (Chọn khoảnh khắc bạn bè)

– Xác định đối tượng: Đó là người bạn thân cùng bàn, một nhóm bạn hay một người bạn cũ đã chuyển trường?

– Chọn hình ảnh biểu trưng: Tình bạn tuổi học trò thường gắn liền với những thứ rất cụ thể:

• Chiếc bút mực hay mượn tạm.
• Gói bánh tráng trộn chia đôi.
• Con đường đi học đầy bóng nắng.
• Những giờ kiểm tra thì thầm nhắc bài.
• Những lúc giận nhau rồi lại làm hòa bằng một chiếc kẹo.

– Xác định cảm xúc: Vui vẻ, gắn bó, hay một chút buồn khi sắp phải chia tay năm học?

♦ Bước 2: Viết bài thơ (Phác họa chân dung tình bạn)

• Mở đầu: Hãy gọi tên bạn hoặc nhắc lại một kỷ niệm “khó đỡ” nhất của hai đứa.
• Phát triển mạch thơ: Sử dụng các từ tượng thanh, tượng hình để tái hiện âm thanh tiếng cười, tiếng nói.
• Biện pháp tu từ: Dùng ẩn dụ (Bạn là điểm tựa, là cuốn từ điển bách khoa) hoặc điệp ngữ (Cùng học, cùng chơi, cùng lớn lên).
• Tạo nhịp điệu: Thơ về bạn bè có thể ngắt nhịp nhanh, dồn dập như tiếng chạy nhảy ngoài sân trường.

♦ Bước 3: Chỉnh sửa

Rà soát xem bài thơ có quá giống một bài văn xuôi không? Nếu có, hãy thử ngắt dòng ngắn lại hoặc thay bằng các từ láy gợi cảm (líu lo, tí tách, hì hục…).

Bài thơ mẫu: Đứa bạn thân

ĐỨA BẠN THÂN

Nó ngồi cạnh tôi

Như một cái bóng không bao giờ rời xa.

Cái thước kẻ chia đôi

Đánh dấu “lãnh thổ” mỗi giờ làm toán.

 

Nó…

Hay cười hì hì mỗi khi tôi làm sai

Lại hì hục giảng bài cho tôi hiểu.

Gói xôi sáng chia hai

Mẩu giấy nháp chuyền tay đầy những hình vẽ bậy.

 

Có những ngày giận dỗi

Chẳng thèm nhìn mặt nhau

Lớp học bỗng dưng dài dằng dặc

Tiếng trống trường cũng thấy buồn thiu.

 

Thế mà…

Chỉ cần một cái chạm tay

Một nụ cười làm huề

Thế giới lại bừng sáng lên lần nữa.

 

Mai này…

Dẫu mỗi đứa một phương

Tôi vẫn nhớ về cái đứa “phiền phức” ấy

Người đã cùng tôi

Đi qua những mùa hè rực rỡ nhất.

Hy vọng các bước tập làm một bài thơ tự do lớp 8 ở trên đã giúp các em nắm vững phương pháp sáng tác để tự tin ghi lại những cảm xúc chân thật nhất của mình qua từng trang viết. Chúc các em tìm thấy niềm vui trong việc chơi đùa cùng con chữ và sớm hoàn thành được những bài thơ độc đáo, giàu sức biểu cảm về những đề tài gần gũi quanh mình.

Các em đừng quên tham khảo các bài luyện viết – tập làm văn lớp 8 học kì 2 khác trong cuốn Làm chủ kiến thức Ngữ Văn bằng sơ đồ tư duy lớp 8 – Tập 2 để nâng cao kiến thức môn Ngữ Văn cũng như đạt điểm số cao hơn trên lớp các em nhé!

Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1XMRmh0B8nF0pxOPpwZpJh9MrwChAGrIU/view?usp=sharing

Tkbooks tự hào là nhà xuất bản sách tham khảo lớp 8 hàng đầu tại Việt Nam!

Tkbooks.vn