Soạn bài Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ

Phần soạn bài Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ dưới đây sẽ giúp các em không chỉ hiểu sâu hơn về tác giả, tác phẩm, thể loại văn bản thông tin mà còn thay đổi tư duy để trân trọng những món quà vô giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho đồng bằng sông Cửu Long.

Mời các em tham khảo!

I. Khái quát chung về tác giả và tác phẩm

1. Tác giả Lê Anh Tuấn

– Tác giả Lê Anh Tuấn là một chuyên gia nghiên cứu về môi trường và tài nguyên thiên nhiên, về biến đổi khí hậu, thành viên Ban cố vấn Mạng lưới sông ngòi Việt Nam và Mạng lưới Đồng bằng sông Mê Kông vì bảo vệ môi trường và thích nghi với biến đổi khí hậu.

– Tác giả đã xuất bản hơn 50 bài báo, tài liệu hội thảo, sách cả tiếng Việt và tiếng Anh.

2. Tác phẩm Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ

– Văn bản đăng trên tạp chí Kinh tế Sài Gòn online ngày 06/02/2022.

– Thể loại: Văn bản thông tin.

II. Soạn bài Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ

1. Đặc điểm của văn bản thông tin trong văn bản

– Văn bản cung cấp những thông tin mới về vai trò của lũ (mùa nước nổi) đối với quá trình kiến tạo và sự phát triển kinh tế vùng đồng bằng sông Cửu Long. Đây là những thông tin mới mẻ, chưa từng xuất hiện trước đó.

– Văn bản có phần Sa-pô (phần in đậm ở đầu văn bản) khái quát nội dung của văn bản, đồng thời khiến người đọc tò mò về quan điểm “chào đón” lũ.

– Văn bản có sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh minh họa).

2. Đọc hiểu nội dung văn bản

2.1. Quá trình hình thành vùng châu thổ ở hạ lưu sông

– Vùng châu thổ hạ lưu sông được hình thành và phát triển từ các trận lũ hàng năm của con sông. Đó là quá trình kiến tạo đồng bằng.

– Quá trình này diễn ra trong suốt hàng trăm, hàng ngàn năm. Nước mưa rơi xuống thấm vào lòng đất, thảm thực vật hấp thu và chảy tràn theo nguyên tắc trọng lực, tạo thành các mạch nước, dòng suối, nhánh sông rồi tụ tập ra sông lớn xuôi về hạ lưu rồi đổ ra biển.

– Dòng chảy sẽ chậm dần khi tới các đồng bằng, khu vực ngập nước mở rộng, dòng sông chia thành nhiều nhánh nhỏ. Dưới tác dụng của thủy triều ngược lại làm tăng khả năng tích tụ trầm tích, các chất bùn cát tích lũy tạo nên vùng đồng bằng trù phú.

⇒ Bằng các thông tin khoa học, tác giả đã làm rõ quá trình hình thành của các vùng đồng bằng châu thổ nói chung. Các thông tin đưa ra dễ hiểu, giúp độc giả hiểu được vai trò của lũ đối với việc hình thành nên các châu thổ phì nhiêu và rộng lớn.

2.2. Quá trình hình thành và phát triển của vùng Đồng bằng sông Cửu Long

– Vùng châu thổ sông Cửu Long được hình thành ở vùng địa mạo có tuổi địa chất trẻ, nằm tận cùng của một lưu vực sông rộng nhất Đông Nam Á, chảy qua các vùng địa chất khác nhau đổ dài từ các rặng của dãy Hi-ma-lay-a, băng qua cao nguyên Tây Tạng, bổ sung nước từ hai phía tả ngạn và hữu ngạn của khu rừng mưa nhiệt đới hình thành ở các vùng đồi núi dãy Trường Sơn, nối tiếp với cao nguyên trung phần Việt Nam hùng vĩ, tiếp tục xuôi về phía đồng bằng đất nước chùa tháp, kết nối với Biển Hồ bao la và cuối cùng đổ về vùng châu thổ sông Cửu Long thấp và bằng phẳng.

– Quá trình trầm tích vùng châu thổ xảy ra liên tục hơn 5000 – 7000 năm theo quy luật địa chất, vùng châu thổ nâng dần cao độ và mở rộng ra phía Nam thềm lục địa nước ta.

– Châu thổ sông Cửu Long nghèo nàn về vật chất xây dựng và khoáng sản kim loại. Nhưng bù lại về thổ nhưỡng và sinh thái lại là vùng có đất mặt giàu dinh dưỡng với thành phần chính là đất sét và đất thịt, có thêm nguồn nước dồi dào giúp việc sản xuất nông nghiệp, thủy sản phát triển mạnh.

⇒ Bằng những thông tin khoa học, tác giả đã khẳng định: đồng bằng sông Cửu Long được hình thành trên những điều kiện địa lý và thổ nhưỡng đặc biệt. Nhờ vậy, Việt Nam có một vùng đồng bằng rộng lớn với rất nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nông nghiệp.

2.3. Giá trị của lũ ở Đồng bằng sông Cửu Long

– Chỉ trong vòng 100 ngày, người dân ở đây có thể sản xuất 7 – 8 triệu tấn lúa; trong khoảng 3 – 4 tháng, có thể thu hoạch 5 triệu tấn rau củ, trái cây. Đặc biệt, những năm lũ lớn người dân có thể đánh bắt 1,2 – 1,5 triệu tấn cá tôm và các loài thủy sản khác.

– Đồng bào ở vùng đồng bằng sông Cửu Long “mong được đón lũ” vì lũ càng lớn thì càng có nhiều sản vật mùa lũ như cá, tôm, chim… và năm sau chắc chắn canh tác sẽ trúng mùa với sản lượng cao và giảm được lượng phân bón.

– Ngập lụt đem đến ba kết nối quan trọng cho hệ sinh thái của vùng Đồng bằng sông Cửu Long: dòng nước, phù sa và dòng sinh vật.

– Kết nối dòng chảy giữa thượng lưu và hạ lưu trong quá trình chuyển nước, cá và phù sa.

– Sự kết nối giữa hai bên bờ.

– Sự kết nối thủy vực từ dòng sông và cửa sông ra vùng ven biển, thềm lục địa tạo nguồn dinh dưỡng cho sinh vật vùng cửa sông và cung cấp vật liệu bồi đắp nuôi dưỡng cho hệ sinh thái rừng ngập mặn ven biển.

⇒ Những mùa lũ đem lại cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long nhiều lợi ích về kinh tế và thổ nhưỡng.

2.4. Đồng bằng sông Cửu Long chào đón lũ

– Trong văn bản, tác giả hầu như không nhắc đến tác hại của lũ bởi từ xa xưa, người dân vùng châu thổ sông Cửu Long đã quen với lũ lụt. Sau trận lũ lịch sử năm 2000, họ đã chủ trương “sống chung với lũ”.

– Tình trạng lũ thấp và trung bình trong mùa mưa lũ có xu hướng tăng ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trong khi mùa khô ngày càng kéo dài làm tăng mức độ xâm nhập mặn vào đồng bằng. Người dân đã dần thay đổi chiến lược sản xuất để thích ứng.

– Mùa nước nổi (mùa lũ) không là mối lo ngại cho nông dân vùng châu thổ Cửu Long. Ngược lại, họ luôn tin tưởng rằng sau mùa lũ sẽ là một năm bội thu và mùa nước lũ lớn sẽ đem lại sự giàu có, sung túc cho vùng đất.

⇒ Như vậy, có thể thấy rằng tác dụng của lũ nhiều hơn tác hại mà nó gây ra cho người dân địa phương. Họ “mong được đón lũ” là vì vậy.

III. Tổng kết phần soạn bài Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ

1. Nghệ thuật

– Tác giả trình bày thông tin theo trình tự thời gian giúp độc giả dễ dàng hình dung quá trình hình thành của vùng châu thổ các con sông nói chung, đồng bằng sông Cửu Long nói riêng.

– Thông tin được cung cấp có cơ sở khoa học, chính xác, được sắp xếp hợp lý.

– Việc kết hợp các số liệu khoa học với những thông tin từ thực tế đời sống và lao động sản xuất của người dân địa phương tạo nên sức thuyết phục cho văn bản.

2. Nội dung

– Văn bản chỉ ra vai trò quan trọng và tích cực của lũ lụt đối với vùng đồng bằng sông Cửu Long, từ đó đặt ra vấn đề cần thay đổi tư duy từ “sống chung với lũ” sang “chào đón lũ”.

Hy vọng phần soạn bài Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ ở trên đã giúp các em củng cố kỹ năng đọc hiểu văn bản thông tin và hiểu rõ hơn về giá trị to lớn của mùa nước nổi đối với vùng đất này. Qua đó, mong rằng các em sẽ hình thành tư duy tích cực, biết trân trọng và thích ứng linh hoạt với thiên nhiên để góp phần bảo vệ sự phát triển bền vững của quê hương, đất nước.

Đừng quên tham khảo hướng dẫn các bài soạn văn lớp 8 học kì 2 khác trong cuốn Làm chủ kiến thức Ngữ Văn bằng sơ đồ tư duy lớp 8 – Tập 2 để nâng cao kiến thức môn Ngữ Văn cũng như đạt điểm số cao hơn trên lớp các em nhé!

Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1XMRmh0B8nF0pxOPpwZpJh9MrwChAGrIU/view?usp=sharing

Tkbooks tự hào là nhà xuất bản sách tham khảo lớp 8 hàng đầu tại Việt Nam!

Tkbooks.vn