STEM là gì và bao gồm những môn học nào?
STEM là gì và bao gồm những môn học nào? Không chỉ đơn thuần là học các kiến thức khoa học hay công thức, STEM hướng người học đến việc quan sát, đặt câu hỏi, tư duy và vận dụng kiến thức để giải quyết những vấn đề thực tế.
Trong bài viết này, TKBooks sẽ giúp bạn hiểu rõ STEM là gì, các lĩnh vực cốt lõi của STEM cũng như khám phá cách Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học trở nên gần gũi, thú vị hơn khi được tiếp cận dưới góc nhìn STEM.
Mời các bạn tham khảo!
STEM là gì?
STEM là một phương pháp tiếp cận giáo dục tích hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực, giúp người học không chỉ ghi nhớ lý thuyết mà còn biết cách vận dụng kiến thức vào thực tế. Thay vì học từng môn một cách tách biệt, giáo dục STEM khuyến khích học sinh kết nối kiến thức, quan sát các hiện tượng xung quanh, đặt câu hỏi và tìm cách giải quyết vấn đề.
Điểm nổi bật của STEM nằm ở tính thực hành và ứng dụng. Chẳng hạn, từ một hiện tượng quen thuộc trong cuộc sống, học sinh có thể sử dụng kiến thức Toán học để tính toán, kiến thức khoa học để giải thích nguyên lý, đồng thời vận dụng công nghệ và kỹ thuật để tìm ra giải pháp phù hợp. Nhờ đó, việc học trở nên trực quan và giúp học sinh hiểu rõ hơn kiến thức mình đang học có thể được sử dụng như thế nào trong đời sống.
STEM là gì trong tiếng Anh?
Trong tiếng Anh, STEM là từ viết tắt được ghép từ bốn lĩnh vực:
STEM = Science + Technology + Engineering + Mathematics
Trong đó, Science là Khoa học, Technology là Công nghệ, Engineering là Kỹ thuật và Mathematics là Toán học. Đây là những lĩnh vực có mối liên hệ chặt chẽ và thường được kết hợp trong quá trình nghiên cứu, sáng tạo cũng như giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Vì vậy, khi nói đến giáo dục STEM, trọng tâm không chỉ nằm ở việc học kiến thức của từng lĩnh vực mà còn ở khả năng kết nối và vận dụng chúng. Một vấn đề thực tế có thể đòi hỏi người học đồng thời sử dụng kiến thức khoa học, khả năng tính toán, công nghệ và tư duy kỹ thuật để tìm ra lời giải.
STEM là viết tắt của 4 lĩnh vực nào?
Bốn chữ cái trong STEM tương ứng với bốn lĩnh vực sau:
| Viết tắt | Tiếng Anh | Tiếng Việt |
| S | Science | Khoa học |
| T | Technology | Công nghệ |
| E | Engineering | Kỹ thuật |
| M | Mathematics | Toán học |
- Science (Khoa học) giúp học sinh tìm hiểu và giải thích các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên. Ở trường phổ thông, kiến thức khoa học được thể hiện rõ qua những môn như Vật lý, Hóa học và Sinh học.
- Technology (Công nghệ) liên quan đến việc sử dụng công cụ, thiết bị và những thành tựu công nghệ để phục vụ học tập, đời sống cũng như giải quyết các vấn đề thực tế.
- Engineering (Kỹ thuật) chú trọng quá trình thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và cải tiến các sản phẩm hoặc giải pháp. Qua đó, học sinh có cơ hội biến những kiến thức đã học thành các mô hình và sản phẩm có tính ứng dụng.
- Mathematics (Toán học) cung cấp nền tảng về tính toán, đo lường, phân tích dữ liệu, tư duy logic và mô hình hóa. Đây cũng là công cụ quan trọng hỗ trợ người học giải quyết nhiều bài toán trong khoa học, công nghệ và kỹ thuật.
Trong giáo dục phổ thông, Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học là những môn học cung cấp nhiều kiến thức nền tảng để học sinh tiếp cận STEM. Khi được đặt trong những tình huống thực tế, các kiến thức tưởng chừng riêng biệt của từng môn có thể kết nối với nhau, giúp học sinh hiểu sâu hơn về thế giới xung quanh và biết cách vận dụng điều đã học để giải quyết vấn đề.
Đây cũng là lý do những môn học quen thuộc như Toán, Vật lý, Hóa học và Sinh học có thể trở nên thú vị hơn khi được khám phá dưới góc nhìn STEM.
STEM là môn học gì?
STEM không đơn thuần là tên của một môn học cụ thể như Toán, Vật lý hay Hóa học. Đây là cách tiếp cận giáo dục tích hợp kiến thức Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học, trong đó học sinh được khuyến khích sử dụng kiến thức từ nhiều lĩnh vực để khám phá và giải quyết các vấn đề thực tế.
Thay vì chỉ ghi nhớ công thức hay lý thuyết của từng môn riêng biệt, học STEM chú trọng vào quá trình quan sát, đặt câu hỏi, tìm hiểu nguyên lý và vận dụng kiến thức. Chẳng hạn, khi tìm hiểu vì sao một vật có thể nổi trên mặt nước, học sinh không chỉ tiếp cận kiến thức Vật lý mà còn có thể thực hiện đo đạc, tính toán, thử nghiệm và thiết kế mô hình để kiểm chứng điều mình tìm hiểu.
Vì vậy, khi nhắc đến “môn STEM”, có thể hiểu đây là các bài học hoặc hoạt động được xây dựng theo định hướng STEM, nơi kiến thức của nhiều lĩnh vực có thể được kết nối với nhau thay vì tồn tại hoàn toàn tách biệt.
STEM gồm những môn học nào?
Xét theo tên gọi, STEM bao gồm bốn lĩnh vực cốt lõi là Khoa học (Science), Công nghệ (Technology), Kỹ thuật (Engineering) và Toán học (Mathematics). Tuy nhiên, khi áp dụng vào giáo dục phổ thông, học sinh có thể tiếp cận STEM thông qua nhiều môn học khác nhau.
Trong đó, Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học là những môn cung cấp nhiều kiến thức nền tảng để học sinh khám phá các vấn đề STEM:
– STEM Toán học: giúp học sinh vận dụng tư duy logic, tính toán, đo lường, phân tích dữ liệu và các kiến thức Toán để giải quyết những tình huống thực tế.
– STEM Vật lý: đưa các quy luật và hiện tượng Vật lý vào những vấn đề gần gũi như chuyển động, lực, nhiệt, ánh sáng, điện hay năng lượng, giúp học sinh hiểu được nguyên lý khoa học phía sau những điều diễn ra hằng ngày.
– STEM Hóa học: giúp học sinh khám phá thành phần, tính chất và sự biến đổi của vật chất thông qua các hiện tượng, phản ứng và ứng dụng Hóa học trong cuộc sống.
– STEM Sinh học: kết nối kiến thức về con người, động vật, thực vật, vi sinh vật và môi trường với những hiện tượng trong thế giới tự nhiên, từ đó khơi gợi khả năng quan sát và khám phá khoa học.
Tuy nhiên, STEM Toán học, STEM Vật lý, STEM Hóa học và STEM Sinh học không phải là bốn môn tương ứng trực tiếp với bốn chữ S–T–E–M. Trong đó, Vật lý, Hóa học và Sinh học đều thuộc phạm vi Science (Khoa học), còn Toán học tương ứng với Mathematics. Công nghệ và Kỹ thuật có thể được tích hợp vào quá trình học thông qua việc sử dụng công cụ, thiết kế, thực hành, thử nghiệm hoặc tạo ra giải pháp cho một vấn đề.
Điểm quan trọng của giáo dục STEM vì thế không nằm ở việc đổi tên các môn học thành “môn STEM”, mà ở cách học sinh kết nối và vận dụng kiến thức. Cùng một hiện tượng trong đời sống có thể được nhìn nhận dưới góc độ Toán học, Vật lý, Hóa học hoặc Sinh học. Chính cách tiếp cận này giúp những kiến thức khoa học vốn có phần trừu tượng trở nên gần gũi và dễ hiểu hơn.
Từ đó, chúng ta có thể lần lượt khám phá Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học dưới góc nhìn STEM để thấy những môn học quen thuộc này thực tế thú vị và gần với cuộc sống như thế nào.
Học STEM qua Toán học – Tư duy từ những vấn đề gần gũi
Toán học không chỉ tồn tại trong những con số, phương trình hay bài tập trên lớp. Từ việc chia đều một chiếc bánh, tính khoảng cách, lựa chọn phương án tối ưu cho đến phân tích các quy luật xuất hiện trong tự nhiên, Toán học hiện diện trong rất nhiều tình huống của cuộc sống. Khi được tiếp cận dưới góc nhìn STEM, những kiến thức quen thuộc này trở thành công cụ giúp học sinh quan sát, phân tích và tìm lời giải cho các vấn đề thực tế.
Toán học có vai trò gì trong STEM?
Trong STEM, Toán học đóng vai trò như một công cụ để mô tả, phân tích và giải quyết vấn đề. Các kiến thức về số học, hình học, đại số, thống kê hay xác suất có thể được sử dụng để tính toán, đo lường, xử lý dữ liệu và tìm ra quy luật của sự vật, hiện tượng.
Thông qua Toán học, học sinh có thể rèn luyện nhiều năng lực quan trọng như tư duy logic, khả năng tính toán, đo lường, phân tích dữ liệu và mô hình hóa. Khi đứng trước một vấn đề, các em học cách xác định thông tin cần thiết, tìm mối liên hệ giữa các dữ kiện và lựa chọn phương pháp phù hợp để đi đến kết quả.
Đặc biệt, Toán học còn tạo nền tảng để học sinh tiếp cận các lĩnh vực khác trong STEM. Từ tính vận tốc trong Vật lý, xử lý số liệu thí nghiệm trong Hóa học đến phân tích dữ liệu trong Sinh học, các công cụ Toán học đều có thể được sử dụng để giúp người học hiểu và giải thích vấn đề rõ ràng hơn.
Những câu hỏi Toán học thú vị dưới góc nhìn STEM
Không phải bài toán nào cũng bắt đầu bằng những con số được cho sẵn. Đôi khi, một câu hỏi rất đời thường cũng có thể dẫn học sinh đến những kiến thức Toán học thú vị.
Có bí quyết nào để chia đều bánh pizza? Một chiếc bánh tròn tưởng chừng chỉ liên quan đến chuyện ăn uống nhưng lại có thể gợi mở những vấn đề về hình học, góc, diện tích và cách phân chia sao cho hợp lý.
Làm thế nào để đi giày cao gót đẹp? Đằng sau một đôi giày cũng có thể xuất hiện những câu chuyện liên quan đến tỷ lệ, độ cao, góc nghiêng hay mối quan hệ giữa các đại lượng.
Hay một câu hỏi tưởng như thuộc về Sinh học: Tại sao mèo thường cuộn tròn khi ngủ? Khi quan sát hình dạng của cơ thể và mối quan hệ giữa diện tích bề mặt với kích thước, học sinh có thể nhận ra Toán học cũng góp phần giúp chúng ta lý giải những hiện tượng trong tự nhiên.
Điểm chung của những câu hỏi này là chúng không bắt đầu bằng yêu cầu “hãy áp dụng công thức”, mà bắt đầu bằng sự tò mò. Học sinh quan sát một hiện tượng, đặt câu hỏi, tìm mối liên hệ và sau đó sử dụng kiến thức Toán học để phân tích.
Đây cũng chính là sự khác biệt thú vị khi tiếp cận Toán học theo tinh thần STEM:
Quan sát vấn đề → Đặt câu hỏi → Phân tích dữ kiện → Sử dụng kiến thức Toán học → Tìm lời giải
Qua đó, học sinh có thể nhận ra rằng Toán học không chỉ phục vụ cho việc giải bài tập mà còn là một cách để tư duy và hiểu thế giới xung quanh.
Sách STEM Toán Học – Tôi Tư Duy Nên Tôi Tồn Tại
Nếu học sinh từng cảm thấy Toán học chỉ xoay quanh những con số và công thức, STEM Toán Học – Tôi Tư Duy Nên Tôi Tồn Tại mang đến một cách tiếp cận gần gũi hơn: bắt đầu từ những câu hỏi và tình huống thú vị trong cuộc sống để khám phá kiến thức Toán học ẩn phía sau.
Những vấn đề như chia bánh pizza thế nào cho đều, đi giày cao gót ra sao hay vì sao mèo thường cuộn tròn khi ngủ trở thành điểm khởi đầu để người đọc suy nghĩ và tìm lời giải. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp nhận thêm kiến thức mà còn được khuyến khích hình thành thói quen quan sát, đặt câu hỏi, suy luận và tìm cách giải quyết vấn đề.
Cuốn sách vì thế phù hợp để học sinh đọc thêm bên cạnh chương trình trên lớp, đặc biệt với những em muốn khám phá Toán học theo hướng sinh động và gắn với thực tế hơn. Đây cũng là một mảnh ghép trong bộ sách STEM 4 cuốn của TKBooks, bên cạnh Vật lý, Hóa học và Sinh học, giúp học sinh từng bước khám phá khoa học từ nhiều góc nhìn khác nhau.
>>> Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1BOQYnxJRc5f9MAmPfCCd6bUpUaA0CCxy/view?usp=sharing
Học STEM qua Vật lý – Giải mã những hiện tượng quanh ta
Vật lý hiện diện trong rất nhiều hoạt động thường ngày, từ việc một chiếc xe chuyển động, quả bóng rơi xuống đất cho đến bóng đèn phát sáng hay các thiết bị điện hoạt động. Khi tiếp cận Vật lý dưới góc nhìn STEM, những hiện tượng quen thuộc này trở thành điểm khởi đầu để học sinh đặt câu hỏi, tìm hiểu nguyên lý và vận dụng kiến thức đã học để giải thích thế giới xung quanh.
Vật lý được ứng dụng trong STEM như thế nào?
Trong STEM, kiến thức Vật lý giúp học sinh tìm hiểu các quy luật chi phối sự vật và hiện tượng. Những chủ đề như chuyển động, lực, năng lượng, điện hay ánh sáng không chỉ xuất hiện trong bài tập mà còn có rất nhiều ứng dụng thực tế.
Chẳng hạn, kiến thức về chuyển động và lực giúp giải thích tại sao xe có thể tăng tốc, phanh hoặc đổi hướng. Kiến thức về năng lượng giúp học sinh hiểu cách năng lượng được truyền và chuyển hóa. Các kiến thức về điện và ánh sáng lại là nền tảng để khám phá nguyên lý hoạt động của nhiều thiết bị quen thuộc trong cuộc sống.
Điểm thú vị của cách tiếp cận STEM là học sinh không dừng lại ở câu hỏi “hiện tượng này xảy ra như thế nào?” mà còn được khuyến khích suy nghĩ “tại sao lại như vậy?” và “có thể vận dụng nguyên lý này vào đâu?”. Nhờ đó, Vật lý trở thành công cụ để khám phá và giải quyết những vấn đề thực tế.
Học Vật lý theo STEM khác gì cách học thuộc công thức?
Với cách học thiên về ghi nhớ, học sinh dễ hình thành quy trình:
Công thức → Ghi nhớ → Thay số → Làm bài
Trong khi đó, cách tiếp cận STEM có thể bắt đầu theo hướng:
Hiện tượng → Đặt câu hỏi → Tìm nguyên lý → Vận dụng kiến thức
Thay vì ngay lập tức đưa ra một công thức để ghi nhớ, học sinh được dẫn dắt từ những hiện tượng gần gũi, sau đó tìm hiểu kiến thức Vật lý đứng phía sau. Khi đã hiểu nguyên lý, công thức không còn là những ký hiệu rời rạc mà trở thành công cụ giúp giải thích, tính toán và giải quyết vấn đề.
Cách học này cũng khuyến khích học sinh quan sát, suy luận và chủ động tìm câu trả lời, qua đó từng bước hình thành tư duy khoa học thay vì chỉ học thuộc kiến thức để làm bài tập.
Sách STEM Vật Lý – Năng Lượng Được Phát Hiện
Nếu muốn khám phá Vật lý theo hướng gần gũi hơn, STEM Vật Lý – Năng Lượng Được Phát Hiện đưa người đọc đến với kiến thức thông qua những hiện tượng khoa học quen thuộc. Thay vì trình bày Vật lý như một hệ thống công thức khô khan, cuốn sách hướng học sinh quan sát các hiện tượng, tìm hiểu nguyên nhân và khám phá những kiến thức khoa học ẩn phía sau.
Qua quá trình đọc và tìm lời giải cho các câu hỏi, học sinh vừa mở rộng kiến thức Vật lý vừa rèn luyện khả năng quan sát, tư duy logic và liên hệ kiến thức với thực tế.
>>> Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1ts_YlRPD63Ny6Pa7cMAzOlgBrCaG4oFA/view?usp=sharing
Học STEM qua Hóa học – Khi những phản ứng không chỉ nằm trong sách giáo khoa
Hóa học không chỉ xuất hiện trong phòng thí nghiệm. Từ đồ ăn, thức uống, quần áo cho đến những vật dụng chúng ta sử dụng hằng ngày đều có thể ẩn chứa những hiện tượng Hóa học thú vị. Vì vậy, Hóa học cũng là một lĩnh vực rất phù hợp để học sinh khám phá theo cách tiếp cận STEM.
Hóa học STEM xuất hiện ở đâu trong cuộc sống?
Tại sao dầu mỡ bám trên quần áo lại khó làm sạch bằng nước thông thường? Tại sao uống nước ngọt có ga lại khiến chúng ta ợ? Vì sao ăn trứng bắc thảo thường dùng thêm giấm? Hay điều gì khiến đèn neon có thể phát sáng?
Đằng sau những câu hỏi tưởng chừng rất đời thường ấy là các kiến thức liên quan đến chất, nguyên tố, hợp chất, hỗn hợp và những biến đổi Hóa học.
Khi học theo hướng STEM, học sinh có thể bắt đầu từ chính những hiện tượng này để tìm kiếm lời giải. Nhờ đó, Hóa học không còn chỉ là phương trình phản ứng hay những khái niệm cần ghi nhớ mà trở thành một cách để hiểu những gì đang diễn ra quanh mình.
Từ hiện tượng đời sống đến kiến thức Hóa học
Một trong những cách giúp học sinh hứng thú với Hóa học là không bắt đầu bằng câu trả lời mà bắt đầu bằng sự tò mò:
Quan sát → Tò mò → Đặt câu hỏi → Tìm kiến thức khoa học → Giải thích hiện tượng
Khi gặp một hiện tượng lạ, học sinh trước tiên quan sát và đặt câu hỏi “Tại sao?”. Từ câu hỏi đó, các em tìm đến những kiến thức Hóa học liên quan để phân tích và đưa ra lời giải thích.
Quá trình này giúp kiến thức được đặt trong một bối cảnh cụ thể. Thay vì nhớ một khái niệm riêng lẻ, học sinh hiểu kiến thức đó dùng để giải thích điều gì và có thể gặp ở đâu trong cuộc sống. Đây cũng chính là tinh thần quan trọng của việc học khoa học theo định hướng STEM.
Sách STEM Hóa Học – Cuốn Sổ Tay Ma Thuật
STEM Hóa Học – Cuốn Sổ Tay Ma Thuật khai thác 50 sự vật, hiện tượng thú vị cùng 5 câu chuyện về các danh nhân, từ đó dẫn dắt học sinh khám phá những kiến thức Hóa học liên quan.
Nội dung cuốn sách đề cập đến các kiến thức như khái niệm Hóa học, nguyên tố, hợp chất, hỗn hợp và phản ứng Hóa học nhưng được đặt trong những câu chuyện và hiện tượng gần gũi. Qua đó, học sinh có thể từng bước nhận ra rằng Hóa học không xa lạ mà hiện diện ngay trong những điều mình nhìn thấy và trải nghiệm mỗi ngày.
>>> Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/17BwQVryOIIcbkBl5gAW0xy9CiTF1XQyt/view?usp=sharing
Học STEM qua Sinh học – Khám phá thế giới tự nhiên kỳ diệu
Khủng long bạo chúa có lông vũ không? Tại sao thực vật không bị ung thư? Bố hay mẹ quyết định giới tính của con? Những câu hỏi như vậy có thể khiến học sinh tò mò trước cả khi biết rằng câu trả lời liên quan đến kiến thức Sinh học.
Đó cũng là điểm thú vị khi học Sinh học dưới góc nhìn STEM: bắt đầu từ những điều trẻ muốn biết để từng bước khám phá các quy luật của thế giới sống.
Sinh học dưới góc nhìn STEM có gì thú vị?
Thế giới Sinh học chứa vô số câu hỏi bắt nguồn từ chính những gì chúng ta quan sát mỗi ngày: tại sao con người có những đặc điểm cơ thể khác nhau, thực vật sinh trưởng như thế nào, động vật thích nghi với môi trường ra sao hay những sinh vật rất nhỏ có ảnh hưởng gì đến cuộc sống?
Thay vì chỉ ghi nhớ tên gọi, đặc điểm hay quá trình sinh học, cách tiếp cận STEM khuyến khích học sinh quan sát hiện tượng, đặt giả thuyết, tìm kiếm bằng chứng và sử dụng kiến thức để giải thích.
Nhờ vậy, mỗi câu hỏi “Tại sao?” có thể trở thành điểm khởi đầu của một hành trình khám phá khoa học.
STEM giúp học sinh hiểu thế giới sống như thế nào?
Sinh học có phạm vi rất rộng. Học sinh có thể bắt đầu từ động vật, tìm hiểu đặc điểm và cách chúng thích nghi với môi trường; khám phá thực vật và những quá trình giúp cây sinh trưởng; sau đó tìm hiểu cơ thể người và cách các bộ phận hoạt động.
Ở phạm vi nhỏ hơn là thế giới vi sinh vật với những sinh vật không dễ dàng quan sát bằng mắt thường nhưng có mối liên hệ mật thiết với con người. Rộng hơn nữa là môi trường, nơi các sinh vật cùng tồn tại và tác động qua lại với nhau.
Khi những mảng kiến thức này được kết nối với các hiện tượng thực tế, học sinh có thể nhìn Sinh học như một hệ thống sống động thay vì những bài học riêng lẻ cần ghi nhớ.
Sách STEM Sinh Học – Thế Giới Tự Nhiên Kỳ Diệu
STEM Sinh Học – Thế Giới Tự Nhiên Kỳ Diệu dẫn dắt học sinh khám phá thế giới sống thông qua 45 hiện tượng khoa học và 5 câu chuyện về các danh nhân.
Nội dung được triển khai xoay quanh 5 nhóm gồm động vật, thực vật, cơ thể người, vi sinh vật và môi trường. Những câu hỏi gần gũi và thú vị đóng vai trò dẫn dắt để học sinh tìm hiểu kiến thức khoa học phía sau từng hiện tượng.
Qua đó, cuốn sách không chỉ cung cấp thêm kiến thức Sinh học mà còn khuyến khích học sinh quan sát tự nhiên, đặt câu hỏi và chủ động tìm hiểu nguyên nhân của những điều xảy ra xung quanh mình.
>>> Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1F7vYDA4qhIfXM-c45maNRikhzrUA9YXm/view?usp=sharing
Học STEM mang lại lợi ích gì cho học sinh?
Giá trị của giáo dục STEM không chỉ nằm ở lượng kiến thức học sinh tiếp nhận. Quan trọng hơn, quá trình học còn hướng các em đến cách quan sát, suy nghĩ, đặt câu hỏi và vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề. Đây là những năng lực hữu ích cả trong học tập lẫn cuộc sống.
Biến kiến thức trên sách vở thành những vấn đề thực tế
Một trong những ưu điểm nổi bật của STEM là tạo ra sự kết nối giữa lý thuyết và thực tế.
Một công thức Toán học có thể giúp giải quyết một bài toán trong đời sống; một định luật Vật lý có thể giải thích cách thiết bị hoạt động; một phản ứng Hóa học có thể xuất hiện ngay trong căn bếp; còn kiến thức Sinh học giúp học sinh hiểu hơn về cơ thể và thế giới tự nhiên.
Khi nhìn thấy kiến thức xuất hiện quanh mình, học sinh dễ hiểu được “mình học điều này để làm gì?”, từ đó việc học cũng trở nên có ý nghĩa hơn.
Rèn luyện tư duy logic và phản biện
STEM thường đặt học sinh trước một câu hỏi hoặc vấn đề cần tìm lời giải. Để trả lời, các em phải quan sát thông tin, phân tích nguyên nhân, đối chiếu các khả năng và đưa ra kết luận phù hợp.
Quá trình đó góp phần rèn luyện tư duy logic và khả năng phản biện, giúp học sinh hình thành thói quen không vội chấp nhận một đáp án mà biết đặt câu hỏi: Tại sao? Có bằng chứng nào? Có cách giải thích khác hay không?
Hình thành khả năng giải quyết vấn đề
Trong thực tế, một vấn đề hiếm khi chỉ cần kiến thức của duy nhất một môn học. STEM khuyến khích học sinh kết nối những điều đã biết để tìm ra giải pháp.
Các em có thể trải qua quá trình:
Xác định vấn đề → Phân tích → Đề xuất giải pháp → Thử nghiệm → Đánh giá → Điều chỉnh
Ngay cả khi giải pháp ban đầu chưa chính xác, việc tìm nguyên nhân và thử lại cũng là một phần quan trọng của quá trình học. Qua đó, học sinh dần hình thành khả năng chủ động khi gặp những vấn đề mới.
Khơi gợi sự tò mò và niềm yêu thích khoa học
“Vì sao?”, “Điều gì sẽ xảy ra nếu…?” hay “Nó hoạt động như thế nào?” chính là những câu hỏi có thể mở đầu cho một bài học STEM.
Khi kiến thức khoa học được gắn với những điều gần gũi và bất ngờ trong cuộc sống, học sinh có thêm động lực tự tìm hiểu thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều. Sự tò mò này là nền tảng quan trọng để nuôi dưỡng hứng thú khám phá Toán học và khoa học lâu dài.
Giúp học sinh hiểu bản chất thay vì chỉ học thuộc
Học thuộc có thể giúp nhớ một công thức hoặc định nghĩa trong thời gian nhất định, nhưng hiểu bản chất mới giúp học sinh biết khi nào và tại sao cần sử dụng kiến thức đó.
Thông qua quan sát, phân tích và vận dụng, STEM tạo điều kiện để học sinh đi từ câu hỏi thực tế đến nguyên lý khoa học. Khi hiểu được mối liên hệ giữa kiến thức và hiện tượng, các em cũng có cơ sở để ghi nhớ kiến thức một cách hệ thống hơn.
Tạo nền tảng cho việc học Toán và các môn khoa học
Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học có nhiều mối liên hệ với nhau. Khi tiếp cận các môn này theo hướng khám phá và ứng dụng, học sinh có cơ hội củng cố kiến thức đồng thời hình thành cách tư duy khoa học.
Đó cũng là giá trị mà bộ sách STEM của TKBooks hướng tới: đưa những kiến thức tưởng chừng khô khan đến gần học sinh hơn thông qua các câu hỏi, hiện tượng và vấn đề thú vị trong cuộc sống. Từ Toán học giúp rèn tư duy, Vật lý giúp giải mã các quy luật, Hóa học khám phá sự biến đổi của vật chất đến Sinh học mở ra thế giới sống, mỗi cuốn sách mang đến một góc nhìn khác nhau để học sinh từng bước khám phá khoa học theo cách gần gũi hơn.
Bộ Sách STEM 4 Cuốn Của TKBooks – Học Khoa Học Từ Những Câu Hỏi “Tại Sao?”
Một trong những cách để trẻ hứng thú với STEM không phải là bắt đầu bằng những khái niệm phức tạp hay hàng loạt công thức cần ghi nhớ, mà từ chính những câu hỏi trẻ thực sự tò mò về thế giới xung quanh: Tại sao sự vật lại hoạt động như vậy? Vì sao hiện tượng này xảy ra? Kiến thức mình học có thể giải thích điều gì trong cuộc sống?
Xuất phát từ tinh thần khám phá đó, bộ sách STEM 4 cuốn của TKBooks đưa học sinh đến gần hơn với Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học thông qua những câu hỏi, hiện tượng và tình huống thực tế. Thay vì chỉ cung cấp kiến thức theo cách lý thuyết, bộ sách khuyến khích học sinh quan sát, suy nghĩ và tìm hiểu nguyên lý khoa học đằng sau những điều quen thuộc.
Bộ sách gồm 4 cuốn với 4 hướng khám phá:
| Cuốn sách | Hướng khám phá |
| STEM Toán Học – Tôi Tư Duy, Nên Tôi Tồn Tại | Khám phá Toán học qua những tình huống và vấn đề thực tế |
| STEM Vật Lý – Năng Lượng Được Phát Hiện | Giải mã những hiện tượng và quy luật Vật lý quanh ta |
| STEM Hóa Học – Cuốn Sổ Tay Ma Thuật | Tìm hiểu các hiện tượng Hóa học xuất hiện trong cuộc sống |
| STEM Sinh Học – Thế Giới Tự Nhiên Kỳ Diệu | Khám phá động vật, thực vật, cơ thể người, vi sinh vật và môi trường |
Mỗi cuốn sách khai thác một lĩnh vực khác nhau nhưng đều hướng đến việc đưa kiến thức khoa học ra khỏi những trang lý thuyết và đặt chúng vào thế giới thực. Qua đó, học sinh có thể nhận ra rằng những điều mình học trong Toán, Vật lý, Hóa học hay Sinh học đều có mối liên hệ mật thiết với cuộc sống hằng ngày.
Bộ sách STEM phù hợp với ai?
Bộ sách STEM của TKBooks đặc biệt phù hợp với học sinh THCS và THPT đang trong giai đoạn mở rộng kiến thức khoa học và hình thành khả năng tư duy độc lập. Nội dung sách có thể phù hợp với:
– Học sinh yêu thích khám phá khoa học: thường xuyên tò mò về nguyên nhân của những sự vật, hiện tượng diễn ra xung quanh.
– Học sinh cảm thấy Toán và các môn khoa học khó hoặc khô khan: cách tiếp cận từ những câu hỏi thực tế giúp kiến thức trở nên gần gũi và dễ hình dung hơn.
– Học sinh muốn hiểu kiến thức thay vì chỉ học thuộc: sách khuyến khích người đọc tìm hiểu nguyên nhân và bản chất phía sau mỗi hiện tượng.
– Học sinh muốn rèn tư duy logic và phản biện: quá trình đặt câu hỏi, phân tích và tìm lời giải giúp hình thành thói quen suy nghĩ có căn cứ.
– Phụ huynh muốn con tiếp cận STEM theo cách gần gũi: bộ sách có thể trở thành nguồn đọc thêm bên cạnh kiến thức học trên lớp, giúp trẻ chủ động khám phá khoa học.
Đặc biệt, với những học sinh thường xuyên đặt câu hỏi “Học kiến thức này để làm gì?”, bộ sách giúp các em nhìn thấy mối liên hệ giữa kiến thức trong trường học với những sự vật và hiện tượng thực tế.
Vì sao nên đọc trọn bộ 4 cuốn?
Mỗi môn học cho học sinh một cách khác nhau để nhìn nhận và giải thích thế giới:
Toán học rèn luyện tư duy và khả năng phân tích → Vật lý giúp khám phá các quy luật vận động của thế giới → Hóa học giải thích tính chất và sự biến đổi của vật chất → Sinh học mở ra những bí mật của thế giới sống.
Nếu chỉ đọc riêng từng cuốn, học sinh có thể khám phá sâu hơn một lĩnh vực mình yêu thích. Nhưng khi đọc trọn bộ, các em có cơ hội tiếp cận khoa học từ nhiều góc nhìn và nhận ra rằng kiến thức giữa các môn không hoàn toàn tách biệt.
Một hiện tượng trong đời sống đôi khi có thể cần đến khả năng tính toán của Toán học, nguyên lý của Vật lý, kiến thức về vật chất của Hóa học hoặc hiểu biết về sự sống từ Sinh học. Chính khả năng kết nối kiến thức này là một trong những tinh thần quan trọng của giáo dục STEM.
Vì vậy, bốn cuốn sách không chỉ mang đến bốn mảng kiến thức khác nhau mà cùng hướng học sinh đến một cách học chung:
Quan sát → Đặt câu hỏi → Tìm hiểu kiến thức → Giải thích → Vận dụng
Từ việc biết một kiến thức, trẻ từng bước học cách dùng kiến thức để hiểu thế giới. Đây cũng là lý do bộ sách phù hợp để trở thành tài liệu đọc thêm cho học sinh muốn khám phá Toán và khoa học theo một cách sinh động hơn.
→ Khám phá ngay Combo Sách STEM 4 Cuốn của TKBooks
Một Số Câu Hỏi Thường Gặp Về STEM
STEM là gì và viết tắt của những từ nào?
STEM là viết tắt của bốn từ tiếng Anh: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học). Đây là bốn lĩnh vực cốt lõi tạo nên tên gọi STEM.
STEM là viết tắt của 4 lĩnh vực nào?
Bốn lĩnh vực của STEM gồm Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học. Các lĩnh vực này có thể được kết nối với nhau trong quá trình học tập nhằm giúp học sinh vận dụng kiến thức để tìm hiểu hoặc giải quyết những vấn đề thực tế.
STEM có phải là một môn học không?
Không nên hiểu STEM đơn thuần là tên của một môn học riêng biệt. STEM là cách tiếp cận giáo dục tích hợp, trong đó kiến thức và kỹ năng từ Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học được kết nối để giải quyết một vấn đề hoặc thực hiện một nhiệm vụ cụ thể.
Vì vậy, một bài học STEM có thể đồng thời sử dụng kiến thức của nhiều môn thay vì chỉ giới hạn trong một môn học.
STEM gồm những môn học nào?
Trong giáo dục phổ thông, học sinh có thể tiếp cận STEM thông qua nhiều môn học. Trong đó, Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học cung cấp nhiều kiến thức nền tảng quan trọng.
Cần lưu ý rằng bốn môn này không tương ứng hoàn toàn với bốn chữ S–T–E–M. Vật lý, Hóa học và Sinh học thuộc lĩnh vực Science (Khoa học), trong khi Toán học tương ứng với Mathematics. Technology và Engineering có thể được tích hợp thông qua hoạt động ứng dụng công nghệ, thiết kế, thực hành, thử nghiệm và giải quyết vấn đề.
STEM là ngành học gì?
STEM không phải tên của một ngành học duy nhất mà là thuật ngữ dùng để chỉ nhóm các lĩnh vực liên quan đến Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học.
Ở bậc học cao hơn, nhóm STEM có thể bao gồm nhiều ngành khác nhau thuộc khoa học tự nhiên, công nghệ, kỹ thuật, toán học và những ngành có sự kết hợp giữa các lĩnh vực này. Vì vậy, khi nói đến “ngành STEM”, cần hiểu đây là một nhóm ngành chứ không phải một ngành riêng biệt mang tên STEM.
STEM là môn gì ở lớp 10?
Ở lớp 10, STEM không nhất thiết là một môn học độc lập. Học sinh có thể tiếp cận giáo dục STEM thông qua các bài học, chủ đề hoặc hoạt động vận dụng kiến thức từ nhiều môn học.
Những kiến thức được học trong Toán học và các môn khoa học như Vật lý, Hóa học, Sinh học có thể trở thành nền tảng để học sinh tham gia các hoạt động STEM, từ phân tích một hiện tượng đến thiết kế và thử nghiệm giải pháp cho một vấn đề thực tế.
Học sinh THCS và THPT có nên đọc sách STEM không?
Sách STEM là một lựa chọn đọc thêm đáng cân nhắc đối với học sinh THCS và THPT, đặc biệt với những em yêu thích khoa học, thường xuyên tò mò về thế giới xung quanh hoặc muốn hiểu kiến thức theo hướng ứng dụng thay vì chỉ ghi nhớ lý thuyết.
Bộ 4 cuốn STEM của TKBooks khai thác lần lượt Toán học, Vật lý, Hóa học và Sinh học, giúp học sinh khám phá những kiến thức quen thuộc thông qua các câu hỏi và hiện tượng thực tế. Nhờ đó, việc đọc sách vừa bổ sung kiến thức vừa có thể khơi gợi sự tò mò, khả năng quan sát và niềm yêu thích khám phá khoa học.
Nếu phụ huynh đang tìm một bộ sách giúp con đọc thêm về khoa học theo cách gần gũi, dễ tạo hứng thú và gắn kiến thức với cuộc sống, có thể tham khảo trọn bộ STEM 4 cuốn của TKBooks.