Soạn bài Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 Kết nối tri thức đầy đủ nhất
Soạn bài Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 Kết nối tri thức đầy đủ nhất giúp các em hiểu rõ nội dung, nghệ thuật và tâm trạng của người chinh phụ khi tiễn chồng ra trận. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn trả lời chi tiết các câu hỏi trước, trong và sau khi đọc, giúp các em dễ dàng chuẩn bị bài và nắm vững kiến thức.
Mời các em tham khảo!
I. Soạn bài Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 tác giả tác phẩm
Phần soạn bài Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 tác giả tác phẩm này sẽ giúp các em cần nắm được những nét chính về tác giả, dịch giả và hoàn cảnh của tác phẩm. Đây là cơ sở giúp các em hiểu sâu hơn giá trị nội dung và nghệ thuật của Nỗi niềm chinh phụ.
1. Tác giả
1.1. Tác giả Đặng Trần Côn
Đặng Trần Côn sống vào khoảng thế kỉ XVIII ở làng Nhân Mục (làng Mọc), nay thuộc quận Thanh Xuân, Hà Nội. Ông đỗ Hương cống, làm đến chức Ngự sử đài chiếu khám.
Sáng tác của Đặng Trần Côn thường tập trung vào những tình cảm riêng tư, những nỗi niềm trắc ẩn của con người.
1.2. Dịch giả Đoàn Thị Điểm
Đoàn Thị Điểm (1705 – 1748) hiệu là Hồng Hà nữ sĩ, quê ở Hưng Yên, là một tác giả nữ nổi tiếng của văn học trung đại.
Bà sáng tác cả chữ Hán và chữ Nôm, trong đó có một số tác phẩm vẫn còn lưu truyền đến ngày nay như Truyền kì tân phả, Nữ trung tùng phận,…
2. Tác phẩm Nỗi niềm chinh phụ
– Chinh phụ ngâm hay Chinh phụ ngâm khúc có nghĩa là khúc ngâm của người phụ nữ có chồng ra trận. Nguyên tác được Đặng Trần Côn viết bằng chữ Hán, còn bản dịch Nôm phổ biến gồm 408 câu thơ song thất lục bát.
– Tác phẩm tập trung diễn tả tâm trạng của người chinh phụ có chồng ra chiến trận, qua đó thể hiện nỗi đau của con người trước cảnh chia lìa và khát vọng về tình yêu, hạnh phúc lứa đôi.
2.1. Xuất xứ đoạn trích Nỗi niềm chinh phụ
Nỗi niềm chinh phụ được trích từ Chinh phụ ngâm. Đoạn trích gồm 24 câu thơ, từ câu 41 đến câu 64, thể hiện những tình cảm lưu luyến của người chinh phụ khi phải xa người chinh phu.
2.2. Thể thơ
Đoạn trích được viết theo thể thơ song thất lục bát. Một đơn vị cơ bản gồm hai câu thất (7 tiếng) kết hợp với một cặp lục bát (6 tiếng – 8 tiếng).
Thể thơ này có khả năng tạo nên âm điệu trầm bổng, réo rắt và da diết, rất phù hợp với việc thể hiện những tâm trạng buồn thương, nhớ nhung, chia lìa.
2.3. Phương thức biểu đạt
Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là biểu cảm.
2.4. Bố cục đoạn trích Nỗi niềm chinh phụ
Đoạn trích có thể chia thành 2 phần chính:
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| 12 câu đầu | Cảnh tiễn biệt và tâm trạng của người chinh phụ khi người chinh phu lên đường |
| 12 câu cuối | Tâm trạng cô đơn, nhớ thương, sầu muộn của người chinh phụ sau khi chia li |
2.5. Khái quát nội dung đoạn trích Nỗi niềm chinh phụ
Đoạn trích tái hiện cảnh người chinh phụ tiễn người chinh phu lên đường ra trận. Khi đoàn quân dần đi xa, người ở lại không thể nguôi nỗi lưu luyến, nhớ thương và lo lắng.
Khoảng cách giữa hai người ngày càng lớn. Người chinh phu đi về nơi “cõi xa mưa gió”, còn người chinh phụ trở lại “buồng cũ chiếu chăn”. Không gian mênh mông với Hàm Kinh, Tiêu Tương, Hàm Dương và những ngàn dâu xanh ngắt càng làm nổi bật sự cách trở.
Đến cuối đoạn trích, nỗi sầu dường như đã bao phủ cả cảnh vật. Qua tâm trạng của người chinh phụ, tác phẩm cho thấy nỗi đau do chiến tranh và chia lìa gây ra, đồng thời thể hiện khát vọng về tình yêu và hạnh phúc lứa đôi.
II. Soạn bài Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 đầy đủ nhất
Phần soạn bài Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 đầy đủ nhất dưới đây sẽ giúp các em tìm hiểu đặc điểm thể thơ song thất lục bát và phân tích diễn biến tâm trạng của người chinh phu, người chinh phụ trong buổi tiễn đưa. Qua đó, các em sẽ hiểu rõ hơn nội dung và nghệ thuật đặc sắc của đoạn trích.
1. Đặc điểm thể thơ song thất lục bát trong văn bản
– Văn bản chia làm 4 khổ thơ viết theo thể thơ song thất lục bát: hai câu 7 tiếng, xen với một cặp lục bát.
– Văn bản gieo vần lưng và vần chân: Tiếng thứ năm của câu 7 tiếng sau hiệp vần với chữ thứ bảy của câu 7 tiếng trước đó; tiếng thứ sáu của câu 6 hiệp vần với tiếng thứ sáu của câu 8:
Ngòi đầu cầu nước trong như lọc,
Đường bên cầu cỏ mọc còn non.
Đưa chàng lòng dằng dặc buồn,
Bộ khôn bằng ngựa thủy khôn bằng thuyền.
– Thanh điệu của văn bản tuân thủ theo đúng quy định của thể thơ:
- Câu thất thứ 1: chữ thứ năm thanh bằng; chữ thứ bảy thanh trắc.
- Câu thất thứ 2: chữ thứ ba thanh bằng; chữ thứ năm thanh trắc; chữ thứ bảy thanh bằng.
- Câu lục bát: tuân theo quy luật của thể thơ lục bát.
- Cách ngắt nhịp: câu thất chủ yếu là ngắt nhịp 3/4; câu lục ngắt nhịp 2/2/2; câu bát ngắt nhịp 4/4.
2. Đọc hiểu nội dung văn bản
2.1. Tâm trạng của người chinh phu trong buổi tiễn đưa
– Chàng chinh phu mang theo khát vọng lập được công danh hiển hách để có thể “thanh liên mong tên bệ rồng”. Đó là ý chí chung của bậc quân tử trong thời kì đất nước loạn lạc.
– Làm trai thời loạn thì “đấng hào kiệt” phải xông pha trận mạc, sẵn sàng chiến đấu và chấp nhận hi sinh vì nghiệp lớn:
Chí làm trai dặm nghìn da ngựa,
Gieo Thái sơn nhẹ tựa hồng mao.
Giã nhà đeo bức chiến bào,
Thét roi cầu Vị ào ào gió thu.
– Người chinh phu quyết tâm ra chiến trường với khí thế thật oai hùng, nhưng chúng ta vẫn có thể cảm nhận được sự ngậm ngùi của chàng trước một thực tế: không biết sau buổi tiễn đưa ấy, có ngày được trở về hay không.
– Chàng chinh phu ra đi trong lòng còn bao bịn rịn, vương vấn. Dù biết chí làm trai gửi ngoài chiến trường vạn dặm nhưng nỗi niềm vợ bìu con ríu vẫn khó có thể thoát ra được.
Đường giong ruổi lưng đeo cung tiễn,
Buổi tiễn đưa lòng bận thê noa.
Bóng cờ tiếng trống xa xa,
Sầu lên ngọn ải, oán ra cửa phòng.
– Bằng những hình ảnh ước lệ cùng những điển cố, điển tích, tác giả đã khắc họa hình ảnh chàng chinh phu với hai tâm trạng gần như đối lập. Đằng sau vẻ quyết tâm, hào sảng và oai hùng để thực hiện “chí làm trai” là nỗi vấn vương, thương nhớ, bịn rịn không nỡ dứt với vợ con.
2.2. Tâm trạng của người chinh phụ
+ Tâm trạng người chinh phụ trong buổi tiễn đưa
– Tiễn đưa chồng ra trận, người chinh phụ mang trong lòng nỗi buồn kéo dài đến vô tận. Nỗi buồn “dằng dặc” ấy không gì có thể khỏa lấp được.
Ngòi đầu cầu nước trong như lọc
Đường bên cầu cỏ mọc còn non
Đưa chàng lòng dằng dặc buồn,
Bộ khôn bằng ngựa thủy khôn bằng thuyền.
Nước có chảy mà phiền chẳng rửa,
Cỏ có thơm mà dạ chẳng khuây.
Nhủ rồi nhủ lại cầm tay,
Bước đi một bước dây dây lại dừng.
– Nàng lưu luyến không muốn rời xa. Nỗi nhớ trào dâng ngay cả khi tay vẫn trong tay. Những dự cảm bất an trong buổi chia tay khiến cho nàng chinh phụ quyến luyến, vướng vấn không nỡ rời bước. Nàng cứ nhắc đi nhắc lại những câu nói yêu thương, những lời dặn dò mà thấy vẫn như chưa đủ.
– Trong khi người chinh phu ra đi mang theo khát vọng lập được công lớn, tạo nên sự nghiệp công danh thì người chinh phụ mang theo nỗi nhớ thương, dõi theo từng bước đi của chàng. “Lòng thiếp tựa bóng trăng theo dõi”.
– Tâm trạng nàng trĩu nỗi buồn nhưng người chinh phụ vẫn chấp nhận để chồng thực hiện khao khát xây dựng công danh sự nghiệp của mình. Điều đó cho thấy sự bao dung và tình yêu thương mà người chinh phụ dành cho chồng.
– Dù có lưu luyến đến đâu thì giờ phút chia li cũng đã điểm. Hình ảnh đoàn quân ào ào tiến về phía trước khiến lòng người ở lại ngậm ngùi:
Tiếng nhạc ngựa lẫn chen tiếng trống,
Giáp mặt rồi phút bỗng chia tay.
Hà lương chia rẽ đường này,
Bên đường trông bóng cờ bay ngùi ngùi.
Quân đưa chàng ruổi lên đường,
Liễu dương biết thiếp đoạn trường này chăng?
+ Tâm trạng của người chinh phụ sau phút chia li
Khi bóng chàng đã khuất, nỗi buồn xâm chiếm tâm hồn chinh phụ. Nỗi cô đơn ngập tràn nơi khuê phòng làm trái tim nàng héo úa:
Chàng thì đi cõi xa mưa gió
Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn
Đoái trông theo đã cách ngăn
Tuôn màu mây biếc trải ngần núi xan
– Phép đối: “chàng đi >< thiếp về”; “cõi xa mưa gió >< buồng cũ chiếu chăn” nhấn mạnh cảnh chia li, sự cách biệt của hai người. Người chinh phụ lầm lũi một mình trong cảnh giường đơn gối chiếc.
– Tác giả nhắc đến điển tích đất Tiêu Tương gợi lên sự lo lắng, đau khổ của nàng khi người chồng đã cách biệt phương trời. Ở chốn sa trường ác liệt, biết chàng có được bình an? Nỗi thương nhớ, khắc khoải khiến nước mắt của nàng như máu tuôn ra từ khóe mắt như hai người vợ của vua Thuấn khóc chồng thuở nào.
Chốn Hàm Kinh chàng còn ngoảnh lại,
Bến Tiêu Tương thiếp hãy trông sang.
Bến Tiêu Tương cách Hàm Dương
Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng.
– Kết thúc văn bản là một không gian mênh mông, ngập tràn một sắc xanh đơn điệu, buồn chán. Không gian càng rộng lớn mênh mông, lòng người càng trống trải cô đơn.
Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy,
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu.
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
– Điệp ngữ vòng “ngàn dâu” kết hợp với các tính từ chỉ màu sắc “xanh xanh”, “xanh ngắt” gợi lên tâm trạng buồn chán, quẩn quanh và bế tắc.
– Câu hỏi tu từ cuối văn bản “Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?” cụ thể hóa nỗi cô đơn, buồn chán và lo lắng của người chinh phụ. Nỗi buồn ấy dường như đã kết thành khối, trĩu nặng trong tâm trí nàng.
III. Trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa trang 43, 44
Phần Trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa trang 43, 44 dưới đây sẽ giúp các em trả lời chi tiết các câu hỏi trước khi đọc, trong khi đọc và sau khi đọc, từ đó hiểu rõ nội dung, nghệ thuật cũng như tâm trạng của người chinh phụ trong đoạn trích.
Trước khi đọc
♦ Câu 1. Đầu thế kỉ XVIII, nhiều cuộc chiến đã xảy ra trên đất nước ta. Hãy nêu một cuộc chiến mà em biết.
Một cuộc chiến tiêu biểu vào đầu thế kỉ XVIII là các cuộc khởi nghĩa nông dân chống lại chính quyền phong kiến Lê – Trịnh. Tiêu biểu có thể kể đến cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu, Nguyễn Danh Phương,… Những cuộc chiến này diễn ra trong bối cảnh xã hội phong kiến rối ren, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn.
♦ Câu 2. Theo em, những cuộc tiễn đưa trong chiến tranh có gì khác biệt so với tiễn đưa trong hoàn cảnh bình thường của cuộc sống?
Những cuộc tiễn đưa trong chiến tranh thường mang tâm trạng buồn bã, lo lắng, lưu luyến và bất an bởi người ra đi phải đối mặt với nhiều hiểm nguy, thậm chí có thể không trở về. Trong khi đó, những cuộc tiễn đưa trong hoàn cảnh bình thường tuy cũng có sự nhớ nhung, lưu luyến nhưng người ở lại vẫn có thể hi vọng và tin tưởng vào ngày gặp lại.
Trong khi đọc
♦ Hình dung: Cảnh người chinh phụ tiễn biệt người chinh phu
Cảnh tiễn biệt diễn ra trong không khí buồn bã, lưu luyến. Người chinh phu theo đoàn quân lên đường ra trận, tiếng nhạc ngựa hòa lẫn tiếng trống, bóng cờ dần khuất xa. Người chinh phụ đứng bên đường dõi theo bóng chồng với tâm trạng ngậm ngùi, đau đớn và không nỡ chia xa.
♦ Theo dõi: Các từ ngữ miêu tả cảm xúc của người chinh phụ
Một số từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm xúc của người chinh phụ là: “ngùi ngùi”, “đoạn trường”, “ngẩn ngơ”, “đoái trông”, “trông sang”, “cùng trông lại mà cùng chẳng thấy”, “sầu”.
Những từ ngữ này thể hiện nỗi buồn đau, lưu luyến, cô đơn, nhớ thương và lo lắng của người chinh phụ khi phải xa người chồng ra chiến trận.
Sau khi đọc
♦ Câu 1. Chỉ ra những đặc điểm của thể thơ song thất lục bát thể hiện trong đoạn trích Nỗi niềm chinh phụ. Những đặc điểm này cho thấy thể thơ song thất lục bát có gì khác với thể thơ lục bát?
– Đoạn trích Nỗi niềm chinh phụ được viết theo thể thơ song thất lục bát. Mỗi khổ thơ cơ bản gồm bốn câu: hai câu 7 tiếng đứng trước, tiếp đến là một câu 6 tiếng và một câu 8 tiếng.
– Về gieo vần, thể thơ sử dụng kết hợp vần chân và vần lưng. Tiếng thứ năm của câu thất thứ hai hiệp vần với tiếng thứ bảy của câu thất thứ nhất; tiếng cuối của câu thất thứ hai lại nối vần với tiếng cuối câu lục; tiếng thứ sáu của câu lục hiệp vần với tiếng thứ sáu của câu bát.
– Về thanh điệu, hai câu thất có sự phối hợp thanh bằng – trắc theo quy luật, còn cặp lục bát tuân theo quy luật thanh điệu của thơ lục bát. Nhịp thơ cũng khá linh hoạt, trong đó câu thất thường ngắt nhịp 3/4, câu lục có thể ngắt 2/2/2, câu bát thường ngắt 4/4.
– Như vậy, khác với thể thơ lục bát chỉ gồm các cặp câu 6 tiếng – 8 tiếng, thể thơ song thất lục bát có thêm hai câu 7 tiếng đứng trước cặp lục bát. Cách tổ chức này tạo nên âm điệu réo rắt, trầm bổng, đặc biệt phù hợp để diễn tả những tâm trạng buồn thương, nhớ nhung, sầu muộn.
♦ Câu 2. Xác định bố cục của đoạn trích và nêu nội dung chính của từng phần.
– Có thể chia đoạn trích Nỗi niềm chinh phụ thành 2 phần:
- Phần 1: 12 câu đầu, từ “Tiếng nhạc ngựa lẫn chen tiếng trống” đến “Cây Hàm Dương cách Tiêu Tương mấy trùng”: Cảnh chia tay và tâm trạng lưu luyến, đau buồn, nhớ thương của người chinh phụ khi tiễn chồng ra trận.
- Phần 2: 4 câu cuối, từ “Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy” đến “Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?”: Nỗi sầu chia li khi khoảng cách giữa hai người ngày càng xa, qua đó làm nổi bật nỗi cô đơn, nhớ thương và khắc khoải của người chinh phụ.
♦ Câu 3. Đề xuất phương án ngắt nhịp bốn câu thơ và cho biết tác dụng.
– Có thể ngắt nhịp như sau:
Chốn Hàm Kinh / chàng còn ngoảnh lại,
Bến Tiêu Tương / thiếp hãy trông sang.
Khói Tiêu Tương / cách Hàm Dương,
Cây Hàm Dương / cách Tiêu Tương mấy trùng.
– Hai câu thất được ngắt theo nhịp 3/4, còn hai câu lục bát có thể ngắt nhịp 3/3 và 4/4.
– Cách ngắt nhịp tạo âm điệu chậm, buồn, da diết; đồng thời nhấn mạnh các địa danh Hàm Kinh – Tiêu Tương – Hàm Dương và khoảng cách ngày càng xa giữa người chinh phu với người chinh phụ. Qua đó, nỗi nhớ thương, lưu luyến và cảm giác chia lìa của hai người càng trở nên sâu sắc.
♦ Câu 4. Chỉ ra và phân tích tác dụng của phép đối
a.
Chàng thì đi cõi xa mưa gió,
Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn.
– Phép đối được thể hiện qua:
- “Chàng thì đi” ↔ “Thiếp thì về”
- “cõi xa mưa gió” ↔ “buồng cũ chiếu chăn”
– Phép đối làm nổi bật hai hướng đi hoàn toàn trái ngược: người chồng ra nơi chiến trận xa xôi, hiểm nguy; người vợ trở về căn phòng cũ cô quạnh. Qua đó nhấn mạnh sự chia lìa, xa cách và nỗi cô đơn của người chinh phụ.
b.
Tuôn màu mây biếc trải ngần núi xanh.
– Trong câu thơ có sự tương ứng, đối xứng giữa hình ảnh “mây biếc” và “núi xanh”, cùng các động thái “tuôn” – “trải”. Những hình ảnh thiên nhiên mở ra không gian rộng lớn, kéo dài, khiến khoảng cách giữa hai người như càng xa hơn. Cảnh vật vì thế góp phần diễn tả nỗi buồn và sự cô đơn của người chinh phụ.
c.
Chốn Hàm Kinh chàng còn ngoảnh lại,
Bến Tiêu Tương thiếp hãy trông sang.
– Phép đối thể hiện rõ qua:
- “Chốn Hàm Kinh” ↔ “Bến Tiêu Tương”
- “chàng” ↔ “thiếp”
- “ngoảnh lại” ↔ “trông sang
– Hai người đã ở hai nơi khác nhau nhưng vẫn cùng hướng ánh mắt về phía nhau. Phép đối vừa nhấn mạnh khoảng cách không gian ngày càng lớn, vừa cho thấy tình cảm gắn bó, nhớ thương và lưu luyến sâu sắc của người chinh phu và người chinh phụ
♦ Câu 5. Nêu và phân tích tác dụng của một số biện pháp tu từ được sử dụng trong bốn câu thơ cuối của đoạn trích.
– Bốn câu thơ:
Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy,
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu.
Ngàn dâu xanh ngắt một màu,
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
– Tác giả đã sử dụng nhiều biện pháp tu từ:
- Điệp từ: “cùng”, “thấy”, “xanh”, “ngàn dâu” được lặp lại, nhấn mạnh sự xa cách và nỗi buồn kéo dài, bao trùm không gian.
- Điệp ngữ vòng: hình ảnh “ngàn dâu” ở cuối câu trước được lặp lại ở đầu câu sau, khiến cảnh vật như nối tiếp đến vô tận.
- Từ láy “xanh xanh” kết hợp với “xanh ngắt” mở ra một không gian rộng lớn, đơn điệu và xa vắng. Cảnh vật nhuốm màu tâm trạng, thể hiện bút pháp tả cảnh ngụ tình.
- Câu hỏi tu từ: “Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?” không nhằm tìm kiếm câu trả lời mà nhấn mạnh nỗi sầu chia li sâu sắc của cả người đi và người ở lại.
Những biện pháp nghệ thuật trên khiến nỗi buồn không chỉ tồn tại trong tâm trạng nhân vật mà dường như lan rộng, bao phủ cả không gian.
♦ Câu 6. Người chinh phụ tiễn người chinh phu ra trận với tâm trạng như thế nào? Qua tâm trạng của người chinh phụ, em hiểu gì thêm về giá trị của cuộc sống?
– Khi tiễn chồng ra trận, người chinh phụ mang tâm trạng buồn bã, lưu luyến, nhớ thương, cô đơn và lo lắng. Nàng không muốn rời xa chồng, luôn dõi theo bóng chồng và đau đớn khi khoảng cách giữa hai người ngày càng xa. Đằng sau nỗi buồn còn là sự bất an trước những hiểm nguy mà người chinh phu có thể phải đối mặt nơi chiến trận
– Qua tâm trạng của người chinh phụ, em càng hiểu và trân trọng giá trị của hòa bình, tình yêu, hạnh phúc gia đình và sự sum họp. Chiến tranh không chỉ gây ra mất mát ngoài chiến trường mà còn khiến những người ở lại phải chịu nỗi cô đơn, chia lìa và đau khổ. Vì vậy, cuộc sống bình yên và những phút giây được ở bên người thân là những điều vô cùng đáng quý.
♦ Câu 7. Em có ấn tượng nhất với hình ảnh nào trong đoạn trích? Vì sao?
– Em ấn tượng nhất với hình ảnh:
“Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy,
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu.”
– Hai người cùng hướng về nhau nhưng khoảng cách đã khiến họ không còn nhìn thấy nhau, trước mắt chỉ còn một màu xanh trải dài của ngàn dâu. Hình ảnh ấy vừa gợi ra không gian xa xôi, cách trở, vừa thể hiện sâu sắc nỗi nhớ thương và bất lực trước cảnh chia lìa. Đặc biệt, màu “xanh xanh” của cảnh vật dường như cũng nhuốm màu tâm trạng, khiến nỗi buồn trở nên mênh mang, kéo dài vô tận.
Viết kết nối với đọc
Viết đoạn văn khoảng 7 – 9 câu phân tích tâm trạng của người chinh phụ
Bốn câu thơ đã khắc họa sâu sắc tâm trạng buồn đau, cô đơn và lưu luyến của người chinh phụ khi phải chia xa chồng. Hai câu thơ “Chàng thì đi cõi xa mưa gió/ Thiếp thì về buồng cũ chiếu chăn” sử dụng phép đối giữa “chàng” và “thiếp”, “đi” và “về”, “cõi xa mưa gió” và “buồng cũ chiếu chăn”. Qua đó, tác giả nhấn mạnh hoàn cảnh chia lìa: người chồng bước vào nơi chiến trận xa xôi, còn người vợ trở về căn phòng cũ cô quạnh. Cụm từ “đoái trông theo” cho thấy người chinh phụ vẫn lưu luyến dõi mắt theo bóng chồng dù hai người đã cách xa. Không gian “mây biếc”, “núi xanh” rộng lớn càng khiến khoảng cách giữa người đi và người ở lại trở nên mênh mông. Cảnh vật bên ngoài vì thế cũng nhuốm màu tâm trạng của con người. Nỗi buồn của người chinh phụ không chỉ là sự cô đơn mà còn chất chứa nỗi nhớ thương và lo lắng cho người chồng nơi chiến trận. Qua bốn câu thơ, tác giả đã diễn tả tinh tế bi kịch chia li và khát vọng được sum họp, sống trong tình yêu, hạnh phúc của con người.
IV. Ý nghĩa của hình ảnh ngàn dâu xanh trong Nỗi niềm chinh phụ
1. Ngàn dâu thể hiện khoảng cách chia lìa
– “Ngàn dâu” mở ra một không gian rộng lớn, trải dài đến mức người chinh phu và người chinh phụ dù “cùng trông lại” cũng không thể nhìn thấy nhau.
2. Màu xanh trở thành màu của tâm trạng
– Thông thường, màu xanh có thể gợi sức sống nhưng trong đoạn thơ, “xanh xanh” rồi “xanh ngắt” lại tạo cảm giác lạnh lẽo, xa vắng và đơn điệu.
– Thiên nhiên không chỉ là phông nền mà đã trở thành sự phản chiếu tâm trạng của người chinh phụ.
3. “Ngàn dâu” làm nỗi sầu như kéo dài vô tận
– Điệp ngữ vòng “ngàn dâu” cùng sự lặp lại của sắc xanh khiến cảnh vật dường như không có điểm kết thúc.
– Không gian càng mở rộng, con người càng nhỏ bé; khoảng cách càng lớn, nỗi nhớ càng sâu. Đây là một biểu hiện tiêu biểu của nghệ thuật tả cảnh ngụ tình trong đoạn trích.
V. Ý nghĩa nhan đề Nỗi niềm chinh phụ
– “Nỗi niềm” chỉ những tâm tư, tình cảm sâu kín; “chinh phụ” là người phụ nữ có chồng ra chiến trận.
– Nhan đề Nỗi niềm chinh phụ vì vậy trực tiếp định hướng người đọc vào trung tâm của đoạn trích: thế giới nội tâm của người vợ trong cảnh chia lìa.
– Đó không phải một cảm xúc đơn nhất mà là chuỗi cung bậc từ lưu luyến, nhớ thương đến lo lắng, cô đơn và sầu muộn. Qua “nỗi niềm” của một người chinh phụ, tác phẩm còn gợi lên bi kịch chung của những con người phải chia lìa vì chiến tranh.
VI. Tổng kết bài soạn văn Nỗi niềm chinh phụ lớp 9
Phần tổng kết bài soạn văn Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 dưới đây sẽ giúp các em hệ thống lại những kiến thức quan trọng về giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích. Qua đó, các em có thể ghi nhớ kiến thức trọng tâm và vận dụng hiệu quả khi làm bài.
1. Nghệ thuật
Thể thơ song thất lục bát và giọng thơ tha thiết, thể hiện tâm trạng của người chinh phụ khi tiễn biệt.
Tác giả sử dụng nhuần nhuyễn các điển cố, điển tích, các hình ảnh ước lệ để thể hiện tâm trạng của nhân vật.
Sử dụng thành công bút pháp tả cảnh ngụ tình và nhiều biện pháp tu từ như điệp ngữ, câu hỏi tu từ, ẩn dụ,…
2. Nội dung
Đoạn trích là tâm trạng buồn chán, lo lắng, nhớ nhung của người chinh phụ khi tiễn chồng ra chiến trường. Qua đó, độc giả có thể cảm nhận được nỗi chán ghét chiến tranh và khao khát có được một gia đình hạnh phúc của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
Hy vọng phần Soạn bài Nỗi niềm chinh phụ lớp 9 Kết nối tri thức đầy đủ nhất ở trên đã giúp các em nắm vững nội dung, nghệ thuật và diễn biến tâm trạng của người chinh phụ trong đoạn trích. Qua đó, các em có thể chuẩn bị bài tốt hơn, trả lời các câu hỏi trong SGK và vận dụng kiến thức hiệu quả khi học Ngữ văn 9.
Để tham khảo thêm các bài soạn văn 9 khác, các em hãy mua ngay cuốn sách Làm chủ kiến thức Ngữ văn lớp 9 bằng sơ đồ tư duy – luyện thi vào 10 Phần 1: Đọc – hiểu văn bản nhé!
Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1oRktCcLMCR0pFWRuTIYBdnULy3Iam5xx/view?usp=sharing
Tkbooks tự hào là nhà xuất bản sách tham khảo lớp 9 hàng đầu tại Việt Nam!