Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội thi vào 10 chuẩn và dễ nhất

Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội thi vào 10

Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội thi vào 10 sao cho vừa nhanh, vừa trúng ý lại dễ ăn trọn điểm luôn là bài toán khiến nhiều sĩ tử đau đầu. Để tự tin chinh phục dạng bài này, bên cạnh việc nắm vững cấu trúc chung cơ bản, việc làm chủ phương pháp tư duy đột phá như quy tắc 4C hay bộ công thức mở bài đa năng chính là “vũ khí bí mật” giúp các em bứt phá điểm số.

Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết từ sơ đồ tư duy đến các công thức diễn đạt thực chiến, giúp các em biến phần mở bài nói riêng và cả đoạn văn nghị luận xã hội nói chung trở nên ấn tượng, sắc bén trong mắt giám khảo.

I. Cấu trúc chung cho bài văn nghị luận xã hội

PhầnNội dung chi tiếtCâu hỏi định hướng/ Gợi ý nội dung
Mở bàiDẫn dắt và nêu vấn đề nghị luận⇒ Bài văn sẽ bàn luận về vấn đề gì?
Thân bài1. Giải thích⇒ Vấn đề nghị luận được hiểu như thế nào?
2. Bàn luận, phân tích, chứng minh⇒ Tuỳ theo yêu cầu của đề để có hướng bàn luận, phân tích, chứng minh phù hợp; chủ yếu giải quyết các câu hỏi:

– Vấn đề có những biểu hiện, thực trạng như thế nào?

– Vì sao vấn đề đó xuất hiện? Vì sao cần có vấn đề đó? Vì sao cần giải quyết vấn đề?

– Vấn đề nên được giải quyết bằng cách nào?

– Có bằng chứng thực tế nào chứng minh cho quan điểm không?

3. Mở rộng⇒ Vấn đề nghị luận này liên quan đến những vấn đề nào khác? Cách nhìn nhận toàn diện nhất về vấn đề là gì?
4. Liên hệ bản thân và rút ra bài học (có thể gộp với kết bài)⇒ Bản thân người viết đã có những suy nghĩ, trải nghiệm như thế nào liên quan đến vấn đề nghị luận?

⇒ Từ đó, bài học rút ra là gì?

Kết bài

Tổng kết vấn đề nghị luận và liên hệ (nếu có)⇒ Chốt lại quan điểm, ý kiến về vấn đề nghị luận là gì?

II. Cách viết đoạn văn nghị luận xã hội thi vào 10

1. Cách viết đoạn mở bài cho bài văn nghị luận xã hội thi vào 10

Mở bài = Dẫn dắt + Nêu vấn đề nghị luận

Trong đó:

– Dẫn dắt là phần linh hoạt, tuỳ theo sự sáng tạo của người viết.

– Nêu vấn đề nghị luận là phần bắt buộc phải có, được quy định bởi đề bài.

♦ Mỗi đề bài chỉ có 1 vấn đề nghị luận nhưng có nhiều cách dẫn dắt khác nhau. Một mở bài ấn tượng cần có cách dẫn dắt phù hợp, sáng tạo. Vì vậy, em cần khám phá thêm những cách dẫn dắt hay, dùng được cho nhiều dạng đề.

* Thao tác viết mở bài

Đề bài ví dụ: Ai trong chúng ta cũng từng đi qua một miền ký ức trong trẻo mang tên tuổi thơ – nơi lưu giữ những cảm xúc đầu đời, những kỷ niệm không thể phai mờ theo năm tháng. Dù thời gian trôi qua, tuổi thơ vẫn âm thầm ảnh hưởng đến cách con người nghĩ, sống và ứng xử khi trưởng thành. Từ những suy ngẫm trên, em hãy viết một bài văn nghị luận xã hội (khoảng 600 chữ) bàn về ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Thao tác cụ thểVí dụ
Bước 1: Gạch chân vấn đề nghị luận trên đề bài đồng thời xác định quan điểm về vấn đề nghị luận.Vấn đề nghị luận: ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Quan điểm: Tuổi thơ có vai trò vô cùng quan trọng, là nền tảng hình thành nhân cách, cảm xúc và ký ức theo suốt cuộc đời con người.

Bước 2: Tư duy từ vấn đề nghị luận để chọn ý tưởng dẫn dắt phù hợp.Có thể lựa chọn một trong các cách dẫn dắt sau:

– Dẫn dắt từ hình ảnh, biểu tượng gợi liên tưởng (cánh diều, sân làng, tiếng ve, trang vở cũ…).

– Dẫn dắt từ trải nghiệm cá nhân (khi lớn lên, nhìn lại những kỉ niệm tuổi thơ…).

– Dẫn dắt bằng câu hỏi gợi suy ngẫm (vì sao con người luôn nhớ về tuổi thơ?).

– Dẫn dắt từ thực tế đời sống,…

Thao tác cụ thểVí dụ
Bước 3: Triển khai ý tưởng thành đoạn mở bài.– Cách 1: Tuổi thơ là miền ký ức trong trẻo mà mỗi con người đều mang theo suốt hành trình trưởng thành. Dù thời gian có trôi qua, những năm tháng hồn nhiên ấy vẫn âm thầm nuôi dưỡng cảm xúc, hình thành nhân cách và trở thành điểm tựa tinh thần cho con người khi đối diện với những thử thách của cuộc sống. Bởi vậy, tuổi thơ không chỉ là một giai đoạn đã qua mà còn mang ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi con người.

– Cách 2: Tuổi thơ giống như cánh diều no gió bay cao trên bầu trời ký ức mỗi con người. Dù năm tháng trôi qua, khoảng thời gian ấy vẫn trở thành điểm tựa tinh thần, nuôi dưỡng cảm xúc và góp phần hình thành nhân cách khi con người trưởng thành. Bởi vậy, tuổi thơ mang ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi chúng ta.

* Cách tư duy và cách diễn đạt

STT

Ý tưởng dẫn dắt

1Dẫn dắt từ hình ảnh, biểu tượng liên quan
2Dẫn dắt từ thực tế đời sống liên quan
3Dẫn dắt từ trải nghiệm cá nhân liên quan
4Dẫn dắt từ tình huống, câu chuyện liên quan
5Dẫn dắt từ câu hỏi
6Dẫn dắt từ nghiên cứu, số liệu
7Dẫn dắt từ nhận định liên quan

Phương pháp 4C – 4 câu viết mở bài cho mọi dạng đề

♦ Ý tưởng 1: Dẫn dắt từ hình ảnh, biểu tượng liên quan

Chủ đề ví dụ: Ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Cách đặt câu hỏi tư duy tìm chất liệuGợi ý diễn đạtVí dụ
Vấn đề nghị luận có thể được ví với hình ảnh, sự vật quen thuộc nào?Câu 1: Dùng phép so sánh/ ví von để giới thiệu hình ảnh biểu tượng.Tuổi thơ giống như một miền ký ức trong veo mà mỗi người đều từng đi qua.
Hình ảnh được so sánh ấy có đặc điểm gì nổi bật?Câu 2: Làm rõ đặc điểm của hình ảnh để gợi cảm xúc.Miền ký ức ấy ngập tràn sự hồn nhiên, ấm áp và bình yên.
Từ đặc điểm đó, có thể liên tưởng đến ý nghĩa gì đối với con người?Câu 3: Chuyển từ hình ảnh sang ý nghĩa khái quát.Chính những điều giản dị đó đã nuôi dưỡng tâm hồn và hình thành nhân cách con người.
Vấn đề nghị luận cần bàn luận là gì?Câu 4: Dẫn về và nêu trực tiếp vấn đề nghị luận.Bởi vậy, tuổi thơ mang ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi chúng ta.
Mở bài ví dụ hoàn chỉnh:

Tuổi thơ giống như một miền ký ức trong veo mà mỗi người đều từng đi qua. Miền ký ức ấy ngập tràn sự hồn nhiên, ấm áp và bình yên. Chính những điều giản dị đó đã nuôi dưỡng tâm hồn và hình thành nhân cách con người. Bởi vậy, tuổi thơ mang ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi chúng ta.

♦ Ý tưởng 2: Dẫn dắt từ thực tế đời sống liên quan

Chủ đề ví dụ: Ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Cách đặt câu hỏi tư duy tìm chất liệuGợi ý diễn đạtVí dụ
Trong đời sống hằng ngày, hiện tượng hoặc thực tế nào thường gợi đến vấn đề nghị luận?Câu 1: Nêu một hiện tượng, thực tế quen thuộc trong đời sống.Khi trưởng thành, con người thường có xu hướng ngoảnh lại những năm tháng tuổi thơ đã qua.
Thực tế ấy cho thấy điều gì về suy nghĩ, tâm lí của con người?Câu 2: Rút ra nhận xét, suy ngẫm từ thực tế đời sống.Điều đó cho thấy tuổi thơ luôn giữ một vị trí đặc biệt trong tâm hồn mỗi người.
Từ thực tế đó, có thể khái quát ý nghĩa hay giá trị gì sâu xa hơn?Câu 3: Khái quát ý nghĩa, chuyển từ hiện tượng ⇒ vấn đề.Chính những trải nghiệm đầu đời đã ảnh hưởng lâu dài đến cách con người suy nghĩ và sống.
Vấn đề nghị luận cần bàn luận là gì?Câu 4: Dẫn về và nêu trực tiếp vấn đề nghị luận.Vì vậy, tuổi thơ có ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi con người.
Mở bài ví dụ hoàn chỉnh:

Khi trưởng thành, con người thường có xu hướng ngoảnh lại những năm tháng tuổi thơ đã qua. Điều đó cho thấy tuổi thơ luôn giữ một vị trí đặc biệt trong tâm hồn mỗi người. Chính những trải nghiệm đầu đời đã ảnh hưởng lâu dài đến cách con người suy nghĩ và sống. Vì vậy, tuổi thơ có ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi con người.

♦ Ý tưởng 3: Dẫn dắt từ trải nghiệm cá nhân liên quan

Chủ đề ví dụ: Ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Cách đặt câu hỏi tư duy tìm chất liệuGợi ý diễn đạtVí dụ
Bản thân người viết đã từng có trải nghiệm nào liên quan đến vấn đề nghị luận?Câu 1: Gợi ra một trải nghiệm hoặc cảm xúc cá nhân quen thuộc.Khi lớn lên, tôi nhận ra rằng những kỉ niệm tuổi thơ vẫn luôn hiện diện trong suy nghĩ của mình.
Trải nghiệm ấy để lại cho người viết cảm xúc hoặc suy ngẫm gì?Câu 2: Bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ rút ra từ trải nghiệm.Mỗi lần nhớ lại, tôi cảm thấy tuổi thơ là khoảng thời gian vô cùng trong trẻo và đáng trân trọng.
Từ trải nghiệm cá nhân, có thể rút ra nhận xét mang tính khái quát nào?Câu 3: Khái quát từ cái riêng ⇒ cái chung.Không chỉ riêng tôi, nhiều người cũng mang theo những dấu ấn tuổi thơ suốt cuộc đời.
Vấn đề nghị luận cần bàn luận là gì?Câu 4: Dẫn về và nêu trực tiếp vấn đề nghị luận.Bởi vậy có thể khẳng định tuổi thơ mang ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi con người.
Mở bài ví dụ hoàn chỉnh:

Khi lớn lên, tôi nhận ra rằng những kỉ niệm tuổi thơ vẫn luôn hiện diện trong suy nghĩ của mình. Mỗi lần nhớ lại, tôi cảm thấy tuổi thơ là khoảng thời gian vô cùng trong trẻo và đáng trân trọng. Không chỉ riêng tôi, nhiều người cũng mang theo những dấu ấn tuổi thơ suốt cuộc đời. Bởi vậy có thể khẳng định tuổi thơ mang ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi con người.

♦ Ý tưởng 4: Dẫn dắt từ tình huống, câu chuyện liên quan

Chủ đề ví dụ: Ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Cách đặt câu hỏi tư duy tìm chất liệuGợi ý diễn đạtVí dụ
Có tình huống hoặc câu chuyện ngắn nào trong đời sống gợi đến vấn đề nghị luận?Câu 1: Gợi ra một tình huống hoặc câu chuyện quen thuộc, ngắn gọn.Có những lúc, khi bắt gặp một đứa trẻ vô tư nô đùa, con người chợt nhớ về tuổi thơ của chính mình.
Tình huống hoặc câu chuyện ấy gợi lên suy nghĩ hoặc cảm xúc gì?Câu 2: Nêu cảm xúc hoặc suy ngẫm rút ra từ tình huống.Khoảnh khắc ấy khiến ta nhận ra tuổi thơ luôn gắn với sự hồn nhiên và bình yên.
Từ câu chuyện đó, có thể rút ra nhận xét mang tính khái quát nào?Câu 3: Khái quát ý nghĩa, chuyển từ câu chuyện ⇒ vấn đề.Những trải nghiệm đầu đời ấy để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn mỗi con người.
Vấn đề nghị luận cần bàn luận là gì?Câu 4: Dẫn về và nêu trực tiếp vấn đề nghị luận.Vì vậy, tuổi thơ có ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi con người.
Mở bài ví dụ hoàn chỉnh:

Có những lúc, khi bắt gặp một đứa trẻ vô tư nô đùa, con người chợt nhớ về tuổi thơ của chính mình. Khoảnh khắc ấy khiến ta nhận ra tuổi thơ luôn gắn với sự hồn nhiên và bình yên. Những trải nghiệm đầu đời ấy để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn mỗi con người. Vì vậy, tuổi thơ có ý nghĩa sâu sắc đối với cuộc đời mỗi con người.

♦ Ý tưởng 5: Dẫn dắt từ câu hỏi

Chủ đề ví dụ: Ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Cách đặt câu hỏi tư duy tìm chất liệuGợi ý diễn đạtVí dụ
Có câu hỏi nào thường được đặt ra khi suy nghĩ về vấn đề nghị luận?Câu 1: Đặt một câu hỏi gợi suy ngẫm liên quan đến vấn đề.Vì sao khi trưởng thành, con người thường nhớ về tuổi thơ với sự trân trọng?
Câu hỏi ấy phản ánh điều gì về suy nghĩ hoặc tâm lí con người?Câu 2: Nhận xét, gợi mở từ câu hỏi (không trả lời trực tiếp).Câu hỏi ấy cho thấy tuổi thơ luôn có một vị trí đặc biệt trong tâm hồn mỗi người.
Từ câu hỏi đó, có thể dẫn dắt đến vấn đề nghị luận như thế nào?Câu 3: Chuyển từ câu hỏi ⇒ vấn đề mang tính khái quát.Bởi tuổi thơ không chỉ là ký ức đã qua mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đời mỗi chúng ta.
Vấn đề nghị luận cần bàn luận là gì?Câu 4: Nêu trực tiếp vấn đề nghị luận.Chính vì vậy, ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người là vấn đề đáng để suy ngẫm.
Mở bài ví dụ hoàn chỉnh:

Vì sao khi trưởng thành, con người thường nhớ về tuổi thơ với sự trân trọng? Câu hỏi ấy cho thấy tuổi thơ luôn có một vị trí đặc biệt trong tâm hồn mỗi người. Bởi tuổi thơ không chỉ là ký ức đã qua mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đời mỗi chúng ta. Chính vì vậy, ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người là vấn đề đáng để suy ngẫm.

♦ Ý tưởng 6: Dẫn dắt từ nghiên cứu, số liệu

Chủ đề ví dụ: Ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Cách đặt câu hỏi tư duy tìm chất liệuGợi ý diễn đạtVí dụ
Có kết quả nghiên cứu, nhận định khoa học hoặc số liệu nào liên quan đến vấn đề nghị luận?Câu 1: Dẫn ra một nghiên cứu, số liệu hoặc nhận định có tính khái quát.Nhiều nghiên cứu tâm lí học cho thấy những trải nghiệm đầu đời có ảnh hưởng lâu dài đến nhân cách con người.
Nghiên cứu hoặc số liệu ấy phản ánh điều gì về con người hoặc đời sống xã hội?Câu 2: Nhận xét, lí giải ngắn gọn ý nghĩa của nghiên cứu/ số liệu.Điều đó chứng tỏ tuổi thơ không chỉ là một giai đoạn đã qua mà còn là nền tảng của sự phát triển nhân cách.
Từ kết quả nghiên cứu đó, có thể rút ra vấn đề cần bàn luận như thế nào?Câu 3: Khái quát, chuyển từ dẫn chứng khoa học ⇒ vấn đề xã hội.Chính những năm tháng đầu đời đã góp phần định hình cách con người suy nghĩ và ứng xử khi trưởng thành.
Vấn đề nghị luận cần bàn luận là gì?Câu 4: Nêu trực tiếp vấn đề nghị luận.Vì vậy, ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người là vấn đề cần được nhìn nhận và suy ngẫm nghiêm túc.
Mở bài ví dụ hoàn chỉnh:

Nhiều nghiên cứu tâm lí học cho thấy những trải nghiệm đầu đời có ảnh hưởng lâu dài đến nhân cách con người. Điều đó chứng tỏ tuổi thơ không chỉ là một giai đoạn đã qua mà còn là nền tảng của sự phát triển nhân cách. Chính những năm tháng đầu đời đã góp phần định hình cách con người suy nghĩ và ứng xử khi trưởng thành. Vì vậy, ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người là vấn đề cần được nhìn nhận và suy ngẫm nghiêm túc.

♦ Ý tưởng 7: Dẫn dắt từ nhận định liên quan

Chủ đề ví dụ: Ý nghĩa của tuổi thơ đối với cuộc đời mỗi con người.

Cách đặt câu hỏi tư duy tìm chất liệuGợi ý diễn đạtVí dụ
Có nhận định, câu nói, quan điểm nào bàn về vấn đề nghị luận hoặc giá trị sống liên quan không?Câu 1: Dẫn ra một nhận định; ý kiến, câu nói, câu thơ, câu hát,… mang tính khái quát và liên quan đến vấn đề nghị luận.“Hoa nào đẹp bằng hoa tuổi thơ

Ổi nào ngon bằng ổi năm xưa

Suối nào mát bằng suối hồi còn bé

Vẫn tắm mùa hè xao động nắng trưa.”

(Lưu Quang Vũ)

Những vần thơ thân thương ấy như gợi nhắc về một miền ký ức trong veo, nơi tuổi thơ hiện lên giản dị mà tha thiết, gắn với những gì thân quen và hồn nhiên nhất mang tên gọi “tuổi thơ”.

Nhận định ấy gợi lên suy ngẫm gì về con người hoặc cách con người ứng xử trong cuộc sống?Câu 2: Giải thích ngắn gọn hoặc làm rõ ý nghĩa của nhận định.Quả thực, tuổi thơ không chỉ là những tháng ngày đã qua, mà còn là nơi lưu giữ cảm xúc đầu đời, nuôi dưỡng tâm hồn và góp phần hình thành nhân cách con người.
Từ nhận định đó, vấn đề xã hội nào đang được đặt ra trong thực tế hôm nay?Câu 3: Liên hệ, mở rộng ý nghĩa nhận định trong đời sống hiện nay.Chính từ những năm tháng ấy, con người lớn lên, mang theo hành trang tinh thần suốt cả cuộc đời.
Vấn đề nghị luận cần bàn luận là gì?Câu 4: Nêu trực tiếp vấn đề nghị luận.Bởi vậy có thể khẳng định tuổi thơ có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi con người.
Mở bài ví dụ hoàn chỉnh:

“Hoa nào đẹp bằng hoa tuổi thơ

Ổi nào ngon bằng ổi năm xưa

Suối nào mát bằng suối hồi còn bé

Vẫn tắm mùa hè xao động nắng trưa.”

(Lưu Quang Vũ)

Những vần thơ thân thương ấy như gợi nhắc về một miền ký ức trong veo, nơi tuổi thơ hiện lên giản dị mà tha thiết, gắn với những gì thân quen và hồn nhiên nhất mang tên gọi “tuổi thơ”. Quả thực, tuổi thơ không chỉ là những tháng ngày đã qua, mà còn là nơi lưu giữ cảm xúc đầu đời, nuôi dưỡng tâm hồn và góp phần hình thành nhân cách con người. Chính từ những năm tháng ấy, con người lớn lên, mang theo hành trang tinh thần suốt cả cuộc đời. Bởi vậy có thể khẳng định tuổi thơ có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi con người.

Bên cạnh đó, em hãy tham khảo thêm 20 cách mở bài trong cuốn Tăng tốc 9+ ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn – Phần Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học (từ trang 24 đến trang 33) và áp dụng cho từng dạng đề một cách linh hoạt, hợp lí nhé!

2. Cách viết đoạn thân bài

Để xem chi tiết cách viết đoạn thân bài cho bài văn nghị luận xã hội thi vào 10, các em hãy tham khảo cuốn Tăng tốc 9+ ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn – Phần Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học từ trang 33 đến trang 69 nhé!

3. Cách viết đoạn kết bài cho bài văn nghị luận xã hội thi vào 10

Để xem chi tiết cách viết đoạn kết bài cho bài văn nghị luận xã hội thi vào 10, các em hãy tham khảo cuốn Tăng tốc 9+ ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn – Phần Nghị luận xã hội và Nghị luận văn học từ trang 69 đến trang 71 nhé!

Hy vọng những hướng dẫn cách làm đoạn văn nghị luận xã hội thi vào 10 ở trên đã giúp các em tự tin viết nên những dòng văn vừa sắc bén, vừa giàu cảm xúc để chinh phục hội đồng chấm thi và nắm chắc tấm vé vào ngôi trường cấp 3 mơ ước.

Để ôn thi toàn diện môn Ngữ Văn vào lớp 10, các em có thể tham khảo trọn bộ Tăng tốc 9+ ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn, gồm 2 cuốn: Đọc Hiểu và Nghị luận xã hội – Nghị luận văn học. Bộ sách được biên soạn theo hướng dễ học, dễ áp dụng, bám sát các dạng bài thường gặp trong đề thi, giúp học sinh tăng tốc ôn luyện hiệu quả trong giai đoạn nước rút.

Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1QMwNWhc56cBA3OApP5valgFkADa2KMkL/view?usp=sharing

Tkbooks tự hào là nhà xuất bản sách tham khảo lớp 9 hàng đầu tại Việt Nam!

Tkbooks.vn

Share

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *